Av. Adnan Dereli
← Tüm yazılar
Yazılar · Son güncelleme: 14 Kasım 2026

PBLK ve İlgili Kanun Maddesi

27 Ekim 2026'da yürürlüğe giren (17 Eylül 2026'dan geçerli) 7596 sayılı Kanunun 3. maddesinin beşinci fıkrası, gerçekleşmeyen iade talimatlarının sahiplerini fon pay sahibi sayıyor. Hükmün kapsamı, SPK'nın 22 Ekim duyurusu, Anayasa Mahkemesine ulaşma yolları, zamanlama ve olası sonuçlar.

İçindekiler
  1. Kısaca
  2. Kanun Maddesi Ne Diyor
  3. Neyi Değiştiriyor
  4. Hangi Gruptasınız: Paylarınız Hesapta Görünüyor mu?
  5. Düzenlemenin Niteliği: Kanun Hükmü
  6. İtiraz Yolu ve Davanın Amacı
  7. İleri Sürülebilecek Gerekçeler
  8. Zamanlama ve Herkesin Dava Açması Gerekir mi?
  9. Parti Grupları İptal Davası Açarsa Bireysel Davaya Gerek Kalır mı?
  10. Olası Sonuçlar
  11. Kanuna Bağlı Olmayan Talepler

Tasfiyesine karar verilen yatırım fonlarına ilişkin 7596 sayılı Kanun 22 Ekim 2026'da TBMM Genel Kurulunda kabul edildi ve 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi; hükümleri 17 Eylül 2026 tarihinden geçerlidir (md. 8). Genel Kurulda 3. maddenin beşinci fıkrasına eklenen ve yayımlanan metinde aynen yer alan cümle, iade talimatı verdiği hâlde talimatı gerçekleşmeyen ve payları PBLK kaydıyla bloke duran yatırımcıların hukuki durumunu belirliyor (7596 sayılı Kanun md. 3/5).

Kısaca

Paylarınız hesapta görünüyorsa: PBLK veya blokaj kaydıyla da olsa pay sahibisiniz; alacaklı değilsiniz.

Paylarınız görünmüyor ve para gelmediyse: SPK'nın takas tanımına göre bu talimatlar da kapsamdadır; pay sahibi sayılmanız beklenir. Pay sahipliği MKK kayıtlarıyla mutabakata göre belirlendiği ve kanun yalnızca bloke payları saydığı için alacaklı olduğunuz ileri sürülebilir.

Davanın amacı: Kanun hükmünü Anayasa Mahkemesine taşımak; idari başvurunun kabulü beklenmez.

Parti grupları iptal davası açarsa: İptal kararı geriye yürümez; kişinin kendi dava süresi işlemeye devam eder.

Tazminat davaları: Acele gerekmez; tasfiye sonunda, süreler dolmadan açılabilir.

PBLK yol ağacı: ne zaman, hangi başvuru, hangi dava
17 Eylül 2026'da tasfiyeye alınan fonlarda, 17 Eylül ve öncesinde TEFAS'a iletilen, fonun temerrüdü ya da fiyatın açıklanmaması nedeniyle gerçekleşmeyen iade talimatı
Paylarınız hesabınızda görünüyor mu?
Evet · bloke dahil
Pay sahibisinizAlacaklı değilsiniz; ödeme diğer pay sahipleriyle aynı esaslarla yapılır.
  1. Şimdi (Kanun 27 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi)SPK'ya başvuru (İYUK md. 10): alacağın tespiti ve öncelikli ödenmesi istenir.
  2. Ret ya da 30 gün cevapsızlık60 gün içinde idare mahkemesinde dava ve Anayasa'ya aykırılık itirazı. Bu yolda amaç, kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince incelenmesini sağlamaktır.
  3. Anayasa Mahkemesi kararı
    İptalSüresinde başvurana öncelikli alacaklılığa dönüş; değeri fondaki nakde bağlı.
    RetPay sahipliği sürer; yargılama gideri ve vekâlet ücreti riski.
Hayır · para da gelmedi
SPK'ya göre pay sahibiPay çıkmış ama bedel ödenmemişse takas tamamlanmamış sayılır. Pay sahipliği MKK kayıtlarıyla mutabakata göre belirlendiği ve kanun yalnızca bloke payları saydığı için alacaklı olduğunuz ileri sürülebilir.
  1. ŞimdiMKK hesap hareketleri raporu ve aracı kurumdan yazılı talimat ve takas kaydı alınır.
  2. ArdındanSPK'ya başvuru: kanun kapsamında olmadığınızın ve alacaklı olduğunuzun tespiti istenir.
  3. Ret üzerine60 gün içinde idare mahkemesinde dava. Dayanak kanunun yorumudur; Anayasa'ya aykırılık itirazı yedek olarak ileri sürülür.

Kapsam dışı: 26 Ekim 2026'da tasfiyeye alınan fonlar (TMV gibi) Kanunun kapsamında değildir. TEFAS dışından verilen talimatlar da md. 3/5'e girmez. Bu ağaç onlara uygulanmaz; durumları ayrıca değerlendirilir.

Davanın amacı: Kanundan önce tanınan hakların yeniden tanınmasıdır. Dava kaybedilen parayı doğrudan geri vermez ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararı geriye yürümez.

Başvuran: İptal kararı kural olarak görülmekte olan davasına uygulanır; geçmiş ödemelere ilişkin düzeltme talebi açık kalabilir. Karşılığında masraf ve ret hâlinde karşı vekâlet ücreti riski taşır.

Başvurmayan: Bu riski taşımaz; iptalden sonraki dağıtımlarda yeni durumdan yararlanabilir, ancak o güne kadar kesinleşen ödemelerdeki farkı isteyemeyebilir.

Her iki durumda: Ödeme gelirse alınabilir, ibra içeren belge imzalanmamalıdır. Kanunun iptali davasını yalnızca Cumhurbaşkanı, Mecliste en fazla üyeye sahip iki parti grubu ya da TBMM üye tamsayısının en az beşte biri, en geç 25 Aralık 2026'ya kadar açabilir. Kurucu, yöneticiler, aracı kurum ve SPK'ya karşı tazminat davaları tasfiye sonunda açılabilir; süreler dolmamalıdır (SPK'ya karşı bir yıl).

Şemayı görsel olarak aç

Kanun Maddesi Ne Diyor

7596 sayılı Kanunun 3. maddesinin beşinci fıkrası, fon pay sahipliğinin tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından MKK kayıtları ile mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında tespit edileceğini düzenler. Teklifin ilk metninde bu tespit MKK, Takasbank, TEFAS, saklama ve dağıtım kuruluşlarının kayıtlarına dayanıyordu; Plan ve Bütçe Komisyonu tespiti MKK kayıtlarıyla mutabakata bağladı; Takasbank, TEFAS, saklama ve dağıtım kuruluşlarına yapılan atıflar metinden çıkarıldı. Genel Kurulda bu fıkraya bir cümle eklendi; fıkra Resmî Gazete'de bu hâliyle yayımlandı (md. 3/5).

Eklenen cümleye göre, tasfiyeye konu fonlara ilişkin olarak 17 Eylül 2026 ve öncesinde TEFAS'a iletilmiş olmakla birlikte, fonun temerrüdü ve/veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen talimatlar bakımından, katılma payları bloke edilmiş olanlar, fon pay sahibi sıfatıyla bu Kanundaki tasfiye hükümlerine tabidir.

Önerge gerekçesi, bu talimatların geçersiz hâle geldiğini ve TEFAS İşlem Blokaj Alt Hesabında payı bulunanların da pay sahibi olarak tasfiye kapsamında olduklarının belirlenmesinin amaçlandığını söyler. Gerekçeye göre düzenleme yalnızca gerçekleşmemiş veya takası tamamlanmamış emirlerle sınırlıdır; ödemesi tamamlanmış işlemleri etkilemez.

Temerrüt, emir gerçekleştikten sonra takas aşamasında doğar. Bu nedenle hüküm, fiyatı hiç açıklanmamış talimatları da, emri gerçekleştiği hâlde fonun nakit yükümlülüğünü karşılayamaması nedeniyle takası tamamlanmayan talimatları da kapsar.

Neyi Değiştiriyor

Kanundan önce bu grubun konumu, SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli 57/1708 sayılı kararının eki olan tasfiye esaslarının A/6 maddesi ve Kurulun 28 Eylül 2026 tarihli duyurusuyla belirlenmişti: gerçekleşmeyen talimatın karşılığı fon hesabına borç yazılacak ve nakit oluştukça pay oranında dağıtımdan önce ödenecekti.

Kanun hükmü karşısında bu öncelik uygulanamaz. Yatırımcı tasfiyede alacaklı olarak değil pay sahibi olarak yer alır; ödemesi diğer pay sahipleriyle aynı esaslara göre yapılır. 7596 sayılı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasına göre net yatırım tutarı esası, fonda dağıtılabilir nakdin tasfiye kararından bir önceki gün sonu pay fiyatıyla hesaplanan toplam tutarı karşılamaya yetmemesi hâlinde uygulanır; bu durumda ara ödeme sınırı ve ödeme sırası da devreye girer. Kanunda nakdin yeterli olduğu hâl için ayrı bir hüküm bulunmamakta, ödeme usul ve esasları Kurula bırakılmaktadır (md. 3/1). Kurulun 27 Ekim 2026 tarih ve 76/1903 sayılı kararına göre fonun nakdi, 16 Eylül 2026 fiyatıyla payların toplam değerini karşılıyorsa o fonda ara ödeme yerine nihai ödeme yapılır (SPK Bülteni 2026/76). Bu nedenle kanun hükmünün yatırımcı üzerindeki etkisi, fonun nakit durumuna göre önemli ölçüde değişir.

Hangi Gruptasınız: Paylarınız Hesapta Görünüyor mu?

Kanuna göre ayırt edici ölçü payların nerede durduğudur. Paylarınız hesabınızda görünüyorsa, PBLK veya blokaj kaydıyla da olsa, iade talimatı verip vermediğinize bakılmaksızın pay sahibisiniz; alacaklı değilsiniz (md. 3/5).

Paylarınız hesabınızda görünmüyor ve paranız da gelmediyse, SPK'nın 22 Ekim 2026 tarihli basın duyurusu yol göstericidir. SPK'ya göre takas, nakdin yatırımcı hesabına geçirilmesi ve fon katılma payı sahipliği kaydının kaldırılmasıyla tamamlanır; iki koşul birlikte aranır. Payı hesaptan çıkmış ancak bedeli ödenmemiş talimatta nakit hesaba geçmediğinden takas tamamlanmamıştır; duyuru da henüz takası tamamlanmamış talimatların tasfiye kapsamına alınmasından söz eder. Bu nedenle SPK'nın bu yatırımcıları da pay sahibi olarak değerlendirmesi beklenir. Buna karşılık Kanun metni bu yatırımcıların lehine iki dayanak içerir: Fon pay sahipliği MKK kayıtlarıyla mutabakat esas alınarak tespit edilir (md. 3/5) ve eklenen cümle yalnızca "katılma payları bloke edilmiş olanlar"dan söz eder. Payı MKK kaydından çıkmış yatırımcının bloke edilmiş bir payı bulunmadığından, SPK'nın yorumunun kanunun lafzını aştığı ve alacaklılık sıfatının sürdüğü ileri sürülebilir. Bu artık bir kapsam belirsizliği değil, SPK'nın açıkladığı görüşe karşı yargı önünde ileri sürülebilecek bir itirazdır. Buna karşılık Kurul, md. 3/1 uyarınca pay sahipliğinin belirlenme şeklini düzenlemeye yetkilidir; SPK'nın görüşünü bu yetkiye dayandırması beklenebilir. Alacaklılık sıfatının sırası da kanunda ayrıca düzenlenmemiştir. Payların görünmemesinin başka nedenleri de olabilir: satışın tamamlanıp bedelin alınmış olması, payların başka kuruma aktarılması ya da ekran farkları. Durumun netleşmesi için MKK e-YATIRIMCI'dan hesap hareketleri raporu alınmalı ve aracı kurumdan talimat ile takas kaydı yazılı olarak istenmelidir.

Düzenlemenin Niteliği: Kanun Hükmü

Düzenleme bir SPK kararı değil, kanun hükmüdür; bu nedenle idare mahkemesinde doğrudan iptal ettirilemez. Kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetleme yetkisi Anayasa Mahkemesine aittir (Anayasa md. 148).

Doğrudan iptal davası bireysel olarak açılamaz. Bu davayı, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 60 gün içinde yalnızca Cumhurbaşkanı, Mecliste en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ya da Meclis üye tamsayısının en az beşte biri açabilir (Anayasa md. 150, 151; 6216 sayılı Kanun md. 35, 37). 7596 sayılı Kanun 27 Ekim 2026'da yayımlandığından bu süre 25 Aralık 2026'da dolar. Yatırımcıların bu yolda yapabileceği, taleplerini ve hukuki gerekçelerini milletvekillerine ve parti gruplarına iletmektir. Süre içinde iptal davası açılmazsa, kanunun Anayasa Mahkemesine taşınması yalnızca itiraz yoluyla mümkün olur.

İtiraz Yolu ve Davanın Amacı

Kanunun uygulandığı bir işleme karşı açılan davada, uygulanacak hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülebilir. Mahkeme bu iddiayı ciddi bulursa Anayasa Mahkemesine başvurur ve kararına kadar davayı geri bırakır. Anayasa Mahkemesi beş ay içinde karar vermezse mahkeme davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırır; ancak karar, esas hüküm kesinleşmeden gelirse mahkeme bu karara uymak zorundadır (Anayasa md. 152; 6216 sayılı Kanun md. 40).

Bu amaçla iki yol izlenebilir. Birincisi, Kanunu uygulayan 76/1903 sayılı karara karşı Danıştay’da açılacak iptal davasıdır; bu davada yürütmenin durdurulması da istenir. İkincisi SPK’ya yapılacak başvurudur. Başvuruda alacağın, talimatın gerçekleştiği ya da gerçekleşmesi gereken günün fiyatı üzerinden tespiti ve öncelikli olarak ödenmesi istenir (İYUK md. 10). Tasfiyeyi yürüten kuruluşa da bilgi ve tespit amacıyla yazılı başvuru yapılabilir. İdare 30 gün içinde yanıt vermezse istek reddedilmiş sayılır; ret üzerine 60 gün içinde Ankara idare mahkemesinde dava açılır. Kanunu uygulayan bireysel işlem SPK yerine tasfiye memuru ya da saklayıcı kuruluş tarafından yapılırsa, bu işlemin idari işlem sayılıp sayılmayacağı ve davanın hangi yargı yerinde görüleceği tartışmalı olabilir; SPK'ya İYUK md. 10 uyarınca yapılacak başvuru bu nedenle daha sağlam bir yoldur.

Başvuruda iade emrinin verildiği tarih, valörü, emir adedi ve o güne ait birim pay fiyatı belirtilerek talimatın karşılığının o günün fiyatı üzerinden tespiti istenir. Başvuru yazılı olarak yapılır; kurumun resmî yazışma kanalları, kayıtlı elektronik posta veya iadeli taahhütlü posta kullanılır. Başvurunun kuruma ulaştığı tarih esas alındığından gönderim kaydının saklanması gerekir. Emrin verildiğini gösteren işlem kaydı, hesap ekstresi ve emir ekranı çıktısı başvuruya eklenir; emrin hangi aşamaya kadar geldiği bu belgelerle ortaya konur.

Bu başvurunun ve davaların asıl amacı kanun hükmünü Anayasa Mahkemesine taşımaktır. SPK ve tasfiye kuruluşu kanuna uygun hareket edeceğinden başvurunun kabulü beklenmez; SPK'nın 22 Ekim 2026 tarihli duyurusunda düzenlemeyi "gerekli ve ölçülü" bulduğunu açıklamış olması da bu beklentiyi destekler. Danıştay’ın ya da idare mahkemesinin de işlemi kanuna uygun bulması beklenir. İşlemin kanuna uygun olması itiraz yolunu kapatmaz; tersine, davanın sonucunun yalnızca bu hükme bağlı olması itiraz yolunun şartıdır. Sonucu belirleyecek olan, mahkemenin iddiayı ciddi bulması ve Anayasa Mahkemesinin vereceği karardır.

İleri Sürülebilecek Gerekçeler

İtiraz yolunda dört gerekçe öne çıkar. Mülkiyet hakkı bakımından, bedeli belirli ve kaydı tutulan bir alacak olaydan sonra çıkarılan bir kanunla pay sahipliğine dönüştürülmektedir (Anayasa md. 35; AİHS 1 No.lu Protokol md. 1). Telafi yokluğu bakımından, kaybedilen alacağın karşılığında bir telafi öngörülmemiş, ödeme farklı bir ölçüye bağlanmıştır. Eşitlik bakımından, aynı gün aynı fiyattan gerçekleşen emirlerden takası tamamlananlar tam ödeme almıştır (Anayasa md. 10). Hukuki güvenlik bakımından ise hüküm, 17 Eylül 2026 öncesinde kurulmuş ve sonuçları doğmuş hukuki ilişkilere geçmişe dönük olarak uygulanacak niteliktedir; Kanunun yürürlük maddesi de kanunu yayımından önceki bir tarihten, 17 Eylül 2026'dan geçerli kılar (md. 8; Plan ve Bütçe Komisyonunda ve Genel Kurulda aynen kabul edildi, Resmî Gazete'de bu hâliyle yayımlandı) (Anayasa md. 2). Genel Kurulda, kanunun yalnızca yayımı tarihinde yürürlüğe girmesini, yani geçmişe yürümemesini öngören değişiklik önergesi verilmiş, Komisyon bu önergeye katılmamış ve önerge reddedilmiştir; geriye yürüme, bu önerge karşısında da Genel Kurulca korunmuştur.

Sermaye Piyasası Kanunu'nun 79. maddesindeki takasın kesinliği ilkesi, Anayasa Mahkemesi önünde tek başına iptal sebebi değildir; sonraki ve özel bir kanun önceki kuralı değiştirebilir. Ancak mülkiyet hakkı iddiasını güçlendirir. SPK, 22 Ekim 2026 tarihli duyurusunda bu hükmün TEFAS üzerinden verilen tüm talimatlara, işlemin hangi aşamada olduğuna bakılmaksızın uygulanmasını gerektirmediğini; TEFAS'ta verilen satış talimatının kendiliğinden tamamlanmış bir takas işlemi olmadığını ve talimatın ya da sistemdeki bir kaydın tek başına takasın başladığını göstermediğini belirtti. Bu görüş, fiyatı hiç açıklanmamış talimatlar bakımından güçlüdür. Fiyatı açıklandığı ve emri gerçekleştiği hâlde fonun temerrüdü nedeniyle ödenmeyen talimatlarda ise yatırımcının satış talimatı ile emrin gerçekleşmesiyle doğan takas yükümlülüğü ayrı tutulabilir; 79. maddenin birinci fıkrası "takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemleri"ni koruduğundan, iddia bu talimatlarda daha güçlü biçimde temellendirilebilir.

Aynı duyuruda SPK, düzenlemeyi amaçlarına ulaşmak için "gerekli ve ölçülü" bir yaklaşım olarak nitelendirdi ve bu talimatların diğer pay sahipleriyle eşit koşullarda değerlendirileceğini belirtti. Bu ifadeler, Anayasa Mahkemesi önünde temel hak sınırlamalarının ölçülülüğü (Anayasa md. 13) ve eşitlik bakımından yapılacak tartışmanın ana hatlarını gösterir. Eşitlik itirazının odağı ise pay sahipleri arasındaki eşitlik değil, aynı gün aynı fiyattan verilen emirlerden takası tamamlananlar ile tamamlanmayanlar arasındaki farklı muameledir.

Zamanlama ve Herkesin Dava Açması Gerekir mi?

Kanun 27 Ekim 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiğinden, yayımı bekleme gereği ortadan kalkmıştır; itiraz yolu için yine de kişinin kendi dosyasında Kanunun uygulandığı bir işlem ve bu işleme karşı açılmış bir dava gerekir. Anayasa Mahkemesinin esasa girerek verdiği ret kararının yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı hüküm hakkında yeniden başvurulamaz (Anayasa md. 152/4). Bu nedenle argümanların, olası bir iptal davasında verilecek karardan önce mahkemeye ulaşması önem taşır.

Kanunu Anayasa Mahkemesine taşımak için tek bir dava yeterlidir; iptal kararı herkesi bağlar (Anayasa md. 153/6). Bu nedenle her yatırımcının dava açması zorunlu değildir. Ancak kendisine yönelik ilk bireysel işlemin, yani net yatırım tutarı bildiriminin, ödemenin ya da dağıtım listesinin tebliğinden itibaren 60 günlük süre içinde dava açıp açmayacağına karar vermesi gerekir; süre geçince işlem kesinleşir ve iptal kararından yararlanma olanağı daralabilir. İptal kararının geriye yürümemesinin sonuçları bir sonraki bölümde ele alınmıştır.

PBLK sahipleri bakımından Kanunu uygulayan ilk işlem 27 Ekim 2026 tarihli ve 76/1903 sayılı Kurul kararıdır. Karar Bülten’de ilan edildiğinden süre ilanı izleyen günden işler; ihtiyatlı son gün 25 Aralık 2026’dır.

PBLK sahipleri için iki yol birlikte kullanılabilir. Birincisi, 7596 sayılı Kanunu uygulayan 27 Ekim 2026 tarihli ve 76/1903 sayılı Kurul kararına karşı iptal davasıdır. Kanaatimizce karar ülke çapında uygulanan düzenleyici bir işlem olduğundan dava ilk derece olarak Danıştay’da görülür (2575 sayılı Kanun md. 24/1-c). Bu davada yürütmenin durdurulması, bu yolla talimat bedeli kadar tutarın dağıtım dışında tutulması ve Kanun hükmünün Anayasa Mahkemesine götürülmesi istenir (Anayasa md. 152). İkinci yolda SPK’ya İYUK md. 10 kapsamında başvurularak alacaklı sayılma istenir; başvuru reddedilir ya da 30 gün içinde cevaplanmazsa Ankara idare mahkemesinde dava açılır. Yollardan biri usul yönünden reddedilirse diğerinin incelenmesi bundan etkilenmez; bu nedenle ikisinin birlikte izlenmesi uygun olur. Ayrıntılar PBLK’lı Yatırımcı Hangi SPK Kararına Dava Açar yazısındadır.

Parti Grupları İptal Davası Açarsa Bireysel Davaya Gerek Kalır mı?

Yatırımcıların sıkça sorduğu sorulardan biri, Mecliste parti gruplarının ya da milletvekillerinin iptal davası açması hâlinde kendi başvurularına gerek kalıp kalmayacağıdır. İptal davası sonunda Anayasa Mahkemesi hükmü iptal ederse hüküm herkes için yürürlükten kalkar. Ancak iptal kararları geriye yürümez (Anayasa md. 153/5; 6216 sayılı Kanun md. 66); kararın yayımından önce yapılmış ve kesinleşmiş bireysel işlemler kural olarak bu karardan etkilenmez.

İptal davası ile itiraz yolu birbirinden bağımsızdır; biri diğerinin yerine geçmez. Başkası tarafından açılmış bir iptal davası, kişinin kendisine yönelik işleme karşı dava açma süresini durdurmaz ve uzatmaz (İYUK md. 7).

Bir örnekle açıklamak gerekirse, kanunun 27 Ekim 2026'da yürürlüğe girdiği dikkate alınarak, tasfiye ödemelerinin Aralık ve Ocak aylarında pay sahibi esasına göre yapıldığını ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararının Eylül 2027'de yayımlandığını varsayalım. Mahkeme kararın yürürlüğünü ertelerse bu tarih daha da ileri gidebilir (Anayasa md. 153/3).

Bu örnekte süresinde dava açmamış yatırımcı, iptal kararından sonra yapılacak dağıtımlarda yeni durumdan yararlanabilir. Ancak Aralık ve Ocak ödemelerine ilişkin işlemler kesinleşmiş olacağından aradaki farkı geriye dönük olarak isteyemeyebilir. Öncelikli alacaklılığın tanınması için iptal kararından sonra idareye yeniden başvurmak gerekebilir (İYUK md. 10); Danıştay içtihadı bu konuda yeknesak değildir.

Süresinde dava açmış yatırımcı bakımından ise işlem kesinleşmez. İptal kararı kural olarak görülmekte olan davaya uygulanır; ancak Anayasa Mahkemesi kararın yürürlüğünü ertelemişse erteleme süresince eski hüküm uygulanmaya devam eder. Bu durumda geçmiş ödemelere ilişkin düzeltme talebi açık kalabilir. İptal davası usulden reddedilir ya da süresinde açılmazsa, itiraz yolu Anayasa Mahkemesine ulaşmak için bağımsız bir yol olarak kalır. Buna karşılık dava açmanın yargılama gideri vardır; dava reddedilirse karşı tarafın vekâlet ücreti de davacıya yükletilir (İYUK md. 31; HMK md. 323, 326, 330). Fonda dağıtılacak nakit kalmamışsa, kazanılan hakkın fiilî değeri de sınırlı kalabilir.

İptal kararı ne kadar geç gelir ve fon o tarihe kadar ne kadar dağıtım yaparsa, iki durum arasındaki fark o kadar büyür. Anayasa Mahkemesinin kararın yürürlüğünü ertelemesi de bu farkı artırır.

Ayrıca on yıl sınırı dikkate alınmalıdır. Anayasa Mahkemesinin esasa girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı hüküm hakkında itiraz başvurusu yapılamaz (Anayasa md. 152/4; 6216 sayılı Kanun md. 41/1). Anayasa Mahkemesi, iptal davasında verilen esastan ret kararının da itiraz yolunu bu süre boyunca kapattığını kabul etmektedir (E.2017/85, K.2017/64); karar yedi üyenin karşıoyuyla, oyçokluğuyla verilmiştir; karşıoy yazanlara göre on yıl yasağı yalnızca itiraz yolunda verilen ret kararlarını kapsar. Bu nedenle iptal davasının sonucu, bireysel davalardaki itiraz imkânını da doğrudan etkileyebilir.

Olası Sonuçlar

Anayasa Mahkemesi hükmü iptal ederse hüküm, kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte ya da Mahkemenin belirleyeceği, bir yılı geçmeyen ileri bir tarihte yürürlükten kalkar (Anayasa md. 153/3). Derdest dava bu karara göre sonuçlanır; idare mahkemesinin iptal kararı üzerine SPK kararın gereğini en geç otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır (İYUK md. 28). Bu durumda tasfiye esaslarının A/6 maddesi yeniden uygulanabilir ve yatırımcı öncelikli alacaklı konumuna dönebilir. Pay sahibi olarak alınan ödemeler alacaktan düşülür, alacağın fiyatı yeniden tartışılabilir ve diğer yatırımcılara yapılmış ödemeler geri istenemez. Kararın fiili değeri, o tarihte fonda kalan nakde bağlıdır.

Anayasa Mahkemesi hükmü Anayasa'ya uygun bulursa idare mahkemesindeki dava reddedilir; yargılama giderleri ve karşı tarafın vekâlet ücreti davacıya yükletilir. Pay sahipliği devam eder ve ödemeler diğer pay sahipleriyle aynı esaslarla alınmaya devam edilir. İstinaf ve varsa temyiz yolu tüketildikten sonra, nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir (Anayasa md. 148/3; 6216 sayılı Kanun md. 47/5); ardından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi yolu açıktır. Bu aşamalarda hak ihlali tespit edilir ve tazminata hükmedilirse ödeme fondan değil devlet bütçesinden yapılır.

Kanuna Bağlı Olmayan Talepler

Muhatap yalnızca Kurul değildir. Sermaye Piyasası Kanunu'nun 52. maddesinin üçüncü fıkrası portföy yönetim şirketine, fonu katılma payı sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde temsil ve yönetme yükümlülüğü yükler. Dördüncü fıkra, hüküm bulunmayan hâllerde Türk Borçlar Kanunu'nun vekâlete ilişkin hükümlerinin kıyasen uygulanacağını öngörür; anılan Kanunun 506. maddesi vekile sadakat ve özen borcu yükler. 56. maddenin ikinci fıkrası, portföy saklama hizmetini yürüten kuruluşun yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle katılma payı sahiplerine verdiği zararlardan sorumlu olduğunu; üçüncü fıkrası ise pay veya katılma payı sahiplerinin dava açma hakkının saklı olduğunu belirtir.

SPK'ya karşı denetim kusuruna dayalı tam yargı davası ile portföy yönetim şirketine, yöneticilerine ve aracı kuruma karşı tazminat davaları, kanun hükmünün Anayasa'ya uygun bulunmasından etkilenmez.

Bu davalar için acele edilmesi gerekmez. Zararın miktarı ancak tasfiye tamamlandığında kesinleşeceğinden, tasfiyenin sonunda açılmaları daha doğrudur. Tek koşul, her talep için ayrıca hesaplanması gereken başvuru ve zamanaşımı sürelerinin bu tarihten önce dolmamasıdır. SPK'ya karşı tam yargı davasında bu süre, zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde beş yıl içinde idareye başvurulmasını gerektirir (İYUK md. 13); bir yıllık süre tasfiye bitmeden dolabilir. Portföy yönetim şirketine, yöneticilerine ve aracı kuruma karşı davalar ise adli yargıda görülür; İYUK md. 13'teki süreler bu davalarda uygulanmaz, özel hukuktaki zamanaşımı süreleri ayrıca izlenmelidir. Portföy yönetim şirketine ve aracı kuruma karşı açılacak ticari davalarda arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır (TTK md. 5/A).

Bu süreçte yapılan ödemeler kabul edilebilir. Ancak ibra içeren bir belge imzalanmamalı ve diğer haklar yazılı olarak saklı tutulmalıdır. MKK hesap hareketleri raporu, talimatın tarih ve saatini gösteren aracı kurum kaydı ve gelen her yazı tarihleriyle birlikte saklanmalıdır. Dava yolu herkes için uygun olmayabilir; kendi durumunuzu kendi avukatınızla değerlendirmeniz gerekir.

Dayandığı kaynaklar

7596 sayılı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun (Resmî Gazete, 27.10.2026, sayı 33413), md. 3/5, 4/1, 8

294 sıra sayılı Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu, Komisyonun kabul ettiği metin (md. 2/c, 3/5, 4/1, 8) ve Genel Kurulda 3. maddenin beşinci fıkrasına cümle ekleyen önergenin gerekçesi

TBMM Genel Kurulu 28. Dönem 5. Yasama Yılı 10. Birleşim ham tutanağı (22.10.2026): 6–9. maddeler ve teklifin tümünün kabulü; 8. maddeye ilişkin değişiklik önergelerinin reddi

SPK Bülteni 2026/61, 17.09.2026 tarih ve 57/1707, 57/1708 sayılı Kurul kararları ve tasfiye esasları (A/6)

SPK, 28.09.2026 tarihli duyuru

SPK Bülteni 2026/76, 27.10.2026 tarih ve 76/1903 sayılı Kurul kararı

SPK, 22.10.2026 tarihli Takas Kesinliği ve PBLK Hususlarına İlişkin Basın Duyurusu

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası md. 2, 10, 13, 35, 148, 150, 151, 152/1-4, 153/3, 153/5, 153/6

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu md. 7, 10, 13, 28, 31

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun md. 35, 37, 40, 41/1, 47, 66

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 323, 326, 330

Anayasa Mahkemesi, E.2017/85, K.2017/64, 15.3.2017

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu md. 79

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 5/A

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 1 No.lu Protokol md. 1

Bu yazı Kasım 2026 itibarıyla yayımlanmış karar ve duyurulara dayanır. Güncelleme notu yazının başındadır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımaz.

Kaynak: https://www.adnandereli.av.tr/yazilar/pblk-ve-ilgili-kanun-maddesi.html · Yazdırma tarihi:
Av. Adnan Dereli · İstanbul Barosu · iletisim@adnandereli.av.tr