PBLK Nedir? Fon Tasfiyesinde PBLK Kaydının Anlamı
e-Devlet üzerinden girilen MKK e-Yatırımcı ekranında görülen PBLK kaydı ne anlatır, tasfiyede A/6 önceliği kimleri kapsar, kimleri kapsamaz.
İçindekiler
PBLK, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) kayıtlarında “TEFAS İşlem Blokaj Alt Hesabı”nın kodudur. Bir fonun katılma payları için TEFAS üzerinden satım (iade) talimatı verildiğinde paylar o gün bu alt hesaba alınır ve talimat sonuçlanana kadar burada bloke kalır. e-Devlet üzerinden girilen MKK e-Yatırımcı ekranında, portföy bakiye raporunun “Alt Hesap” sütununda PBLK yazıyorsa bu, o paylar için bir iade talimatının sisteme girdiğini ve payların bloke edildiğini gösterir; talimatın gerçekleşip gerçekleşmediğini göstermez.
17 Eylül 2026’da tasfiyesine karar verilen fonlarda bu kaydın önemi, tasfiye esaslarının A/6 maddesinden gelir: TEFAS üzerinden verilip gerçekleşmeyen iade talimatlarının karşılığı fon hesabına borç yazılır ve nakit oluştukça, pay sahiplerine dağıtımdan önce ödenir.
Kodun Resmî Tanımı ve Ne Zaman Konduğu
MKK’nın Merkezi Kayıt Sistemi İş ve Bilişim Uygulama İlke ve Kuralları Yönergesi’nde kodun karşılığı şöyledir: “PBLK TEFAS İşlem Blokaj Althesabı: Türkiye Elektronik Fon Dağıtım Platformunda alım satımı yapılan yatırım fonlarının bloke edildiği hesaptır.” TEFAS Uygulama Esasları’na göre (md. 20/4) blokaj, talimatın sisteme tanımlandığı gün müşteri hesabında konur. Yani PBLK kaydı, fiyat oluşmadan ve işlem gerçekleşmeden önce, talimatın verildiği gün doğar.
Bu nedenle kod iki şeyi kanıtlar: bir iade talimatının TEFAS’a girdiğini ve payların bloke edildiğini. Kanıtlamadığı şeyler ise talimata bir birim pay değeri uygulanıp uygulanmadığı, takasın tamamlanıp tamamlanmadığı ve talimatın hangi gün ve saatte iletildiğidir. Bu bilgiler yalnızca kurumun (banka ya da aracı kurum) emir kaydından anlaşılır.
Aynı ekranda görülebilecek diğer kodlar PBLK ile karıştırılmamalıdır. SERB serbest hesaptır; satım talimatı verilmemiş ya da iptal edilmiş paylar burada görünür. YBLK yatırımcının kendi isteğiyle koydurduğu blokajdır ve bir TEFAS talimatı anlamına gelmez. RHNV rehinli, HACZ haczedilmiş, TEKA başka kuruma transfer bekleyen kıymetlerin alt hesaplarıdır.
Tasfiyede A/6 Önceliği Nedir
Kurulun 17 Eylül 2026 tarihli 57/1708 sayılı kararının ekindeki tasfiye usul ve esaslarının A/6 maddesi, TEFAS üzerinden verilip gerçekleşmeyen iade talimatlarının karşılığı olarak oluşan tutarın fon hesabına borç kaydedilmesini ve nakit oluştukça öncelikle ödenmesini öngörür (SPK Bülteni 2026/61). Olağan sırada ödeme, fon hesabında oluşan nakit ölçüsünde ve katılma payı sahipliği oranında yapılır (A/5); A/6, bu dağıtımdan önce gelen bir sıradır.
Kurulun 28 Eylül 2026 tarihli basın duyurusu bu hükmün kimi kapsadığını netleştirdi. 16 Eylül 2026 ve öncesinde TEFAS’a iletilen talimatlar olağan işleyişe dâhildir; bunlardan fonun temerrüdü ya da fiyat açıklanmaması nedeniyle gerçekleşmeyenler A/6 kapsamındadır. 17 Eylül 2026’da iletilen talimatlar ise iptal edildi; bu kişilere tasfiye bakiyesinden katılma payı oranında ödeme yapılacak. Aynı kararlarla alım satımı kapatan 57/1707 sayılı karar PBLK hakkında ayrı bir hüküm içermez; öncelik, tasfiye esaslarından ve 28 Eylül duyurusundan doğar.
Öncelik, tutarın tamamını garanti etmez. Ödeme, fonda oluşan nakde bağlıdır ve alacağın hangi günün birim pay değeriyle hesaplanacağı 18 Ekim 2026 itibarıyla hiçbir metinde yazılı değildir. En doğal okuma, talimatın uygulanması gereken valör günündeki birim pay değeridir; başka ölçüler de ileri sürülebilir.
Kimleri Kapsar
A/6 önceliği, 16 Eylül 2026 ve öncesinde kurum tarafından TEFAS’a iletilmiş ve gerçekleşmemiş iade talimatı sahiplerini kapsar. Bu kişilerin payları MKK kayıtlarında PBLK alt hesabında bloke görünür; hem katılma payı sahibidirler hem de A/6 gereği öncelikli alacaklıdırlar. Talimatın payların yalnızca bir kısmı için verilmiş olması mümkündür; bu durumda aynı fonun payları kısmen PBLK’da, kısmen SERB’de görünür ve her kısım tasfiyede ayrı değerlendirilir.
Belirleyici olan, kurumun talimatı TEFAS’a ilettiği tarih ve saattir; ekrandaki kod tek başına yeterli değildir. Talimat 16 Eylül’de verilmiş ama kurum tarafından 17 Eylül’de iletilmişse kişi, ekranında PBLK görse de 17 Eylül grubuna girebilir. Bu nedenle iletim tarihi ve saati kurumdan yazılı olarak istenir.
Kimleri Kapsamaz
Birincisi, 17 Eylül 2026’da iletilen talimat sahipleri. Ekranlarında PBLK görünse bile bu talimatlar 28 Eylül duyurusuyla iptal edilmiştir; bu kişiler pay oranında dağıtıma katılan pay sahibidir. 27 Ekim 2026’da yürürlüğe giren 7596 sayılı Kanun md. 3/5 de 17 Eylül 2026 tarihi ve öncesinde TEFAS’a iletilip gerçekleşmeyen talimatlarda payları bloke edilmiş olanları fon pay sahibi sayar; sonuç değişmez. İptal işlemine karşı dava süresinin hangi tarihten sayılacağı kesin değildir; ihtiyatlı son gün olan 16 Kasım 2026 geçti, süre 28 Eylül duyurusundan sayılırsa olası son gün 27 Kasım 2026’dır.
İkincisi, talimatı gerçekleşmiş olanlar. Birim pay değeri uygulanmış ve paylar hesaptan çıkmışsa kişi artık tutarı belli bir para alacaklısıdır, katılma payı sahibi sayılmaz; durumu A/6 ile değil, fonun iade bedelini ödeme yükümlülüğüyle ilgilidir. Takası tamamlanmamış bir işlemde paylar geçici olarak blokede görünebilir; bu da yalnızca kurum kaydından anlaşılır.
Üçüncüsü, hiç talimat vermemiş ya da talimatını tasfiyeden önce iptal etmiş olanlar; payları SERB’de görünür ve pay oranında dağıtıma katılırlar. Dördüncüsü, YBLK, RHNV ya da HACZ kaydı olanlar; bu kayıtlar TEFAS talimatı anlamına gelmez, kaydın nedeni kurumdan öğrenilir.
Ekranda PBLK Gören Ne Yapar
Ödemeler, mutabakat tamamlandıkça tasfiye bankası aracılığıyla hesabın bulunduğu kuruma aktarılır. Grubu belirleyen kayıtlar şimdiden belgelenmelidir: e-Yatırımcı’dan 16, 17 ve 18 Eylül 2026 tarihli portföy dökümleri ile alt hesap kodunu ve işlem zamanını gösteren hareket raporu alınır; kurumdan talimatın alındığı ve TEFAS’a iletildiği tarih ve saat, talimata birim pay değeri uygulanıp uygulanmadığı ve takasın tamamlanıp tamamlanmadığı yazılı olarak sorulur (III-45.1 md. 8 ve 27).
Kurulun 22 Ekim 2026 tarihli duyurusu ve 27 Ekim 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7596 sayılı Kanun md. 3/5 karşısında, PBLK kaydıyla bloke duran paylar fon pay sahipliği esasına göre değerlendirilir; A/6’daki önceliğin fiilen ortadan kalktığı sonucuna varılabilir. A/6’yı resmen değiştiren bir Kurul kararı ise henüz yoktur. 17 Eylül kararlarının kendisine karşı dava süresi ihtiyatlı hesapla 16 Kasım 2026’da doldu; bu tarih PBLK sahibi için kritik değildi. Onun için önemli olan, Kanunu uygulayan 27 Ekim 2026 tarihli ve 76/1903 sayılı karara karşı dava süresidir (ihtiyatlı tarih 25 Aralık 2026). Net yatırım tutarı ya da ödeme ayrıca bildirilirse ona karşı süre ayrıca işler. İYUK md. 10 başvurusu için kanunda ayrı bir süre yoktur, ancak ihtiyaten aynı süre içinde yapılması uygun olur. Ayrıntılar PBLK ve İlgili Kanun Maddesi yazısındadır; fon bazında durum için Fon Durum Sorgu aracına bakılabilir.
PBLK sahipleri için iki yol birlikte kullanılabilir. Birincisi, 7596 sayılı Kanunu uygulayan 27 Ekim 2026 tarihli ve 76/1903 sayılı Kurul kararına karşı iptal davasıdır. Kanaatimizce karar ülke çapında uygulanan düzenleyici bir işlem olduğundan dava ilk derece olarak Danıştay’da görülür (2575 sayılı Kanun md. 24/1-c). Bu davada yürütmenin durdurulması, bu yolla talimat bedeli kadar tutarın dağıtım dışında tutulması ve Kanun hükmünün Anayasa Mahkemesine götürülmesi istenir (Anayasa md. 152). İkinci yolda SPK’ya İYUK md. 10 kapsamında başvurularak alacaklı sayılma istenir; başvuru reddedilir ya da 30 gün içinde cevaplanmazsa Ankara idare mahkemesinde dava açılır. Yollardan biri usul yönünden reddedilirse diğerinin incelenmesi bundan etkilenmez; bu nedenle ikisinin birlikte izlenmesi uygun olur. Ayrıntılar PBLK’lı Yatırımcı Hangi SPK Kararına Dava Açar yazısındadır.
Sonuç
PBLK bir blokaj kaydıdır, bir sonuç kaydı değildir. Talimatın TEFAS’a girdiğini belgeler; hangi grupta olunduğunu ise kurumun iletim kaydı belirler. 16 Eylül ve öncesinde iletilip gerçekleşmeyen talimat sahipleri için A/6 önceliği tasfiye esaslarında ve 28 Eylül 2026 tarihli duyuruda kuruludur; açık kalan soru, alacağın hangi fiyattan hesaplanacağıdır.
Dayandığı kaynaklar
MKK Merkezi Kayıt Sistemi İş ve Bilişim Uygulama İlke ve Kuralları Yönergesi (26.04.2024), Alt Hesaplar (PBLK, SERB, YBLK, RHNV, HACZ, TEKA)
TEFAS Uygulama Esasları md. 20/4
SPK Bülteni 2026/60 ve 2026/61 (17.09.2026 tarih ve 57/1707 ve 57/1708 sayılı Kurul kararları, tasfiye usul ve esasları A/5 ve A/6)
Kurulun 28.09.2026 tarihli basın duyurusu (16 Eylül ve öncesi talimatlar, A/6 kapsamı, 17 Eylül talimatlarının iptali)
Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Belge ve Kayıt Düzeni Hakkında Tebliğ (III-45.1) md. 8 ve 27
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu md. 7 ve 10
MKK e-Yatırımcı portföy bakiye raporu ve hareket raporu
“PBLK ve İlgili Kanun Maddesi” başlıklı yazı (22.10.2026)
Bu yazı Kasım 2026 itibarıyla yayımlanmış karar ve duyurulara dayanır. Güncelleme notu yazının başındadır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımaz.
Kaynak: https://www.adnandereli.av.tr/yazilar/pblk-nedir.html · Yazdırma tarihi:
Av. Adnan Dereli · İstanbul Barosu · iletisim@adnandereli.av.tr