Size Uygunluk Testi Yapıldı mı

Yapılmadıysa sebebi ne

Fon yatırımı yapan birçok kişi, işlem öncesinde kendisine bir uygunluk testi yapılıp yapılmadığını ve yapılmadıysa bunun sebebini merak ediyor. Bu yazı, testin ne olduğunu, kimlere yapıldığını, hangi ürünlerin istisna sayıldığını ve kurumdan hangi belgelerin istenebileceğini açıklıyor.

Bu Test Ne

Uygunluk testi, aldığınız ürünün risklerini anlayacak bilgi ve tecrübeye sahip olup olmadığınızı ölçen kısa bir formdur. Ne kadar paranız olduğuna değil, ne bildiğinize bakar. Bu amaçla yaşınız, mesleğiniz, eğitiminiz, daha önce hangi ürünlerde işlem yaptığınız, yatırım süreniz ve risk tercihiniz sorulur.

Herkese Yapılmaz

Bu test yalnızca genel müşterilere yapılır. Kurumunuz sizi ya genel müşteri ya da profesyonel müşteri olarak sınıflandırmak zorundadır. Sizi profesyonel müşteri saydılarsa size test yapılmaması kural ihlali değildir. Bu nedenle cevap önce burada aranır: siz hangi sınıftasınız?

Genel Müşteriyseniz

Genel müşteri için test kural olarak zorunludur. Kurul rehberine (i-SPK.37.9) göre TEFAS’ta işlem gören fonlar, para piyasası fonları, kısa vadeli tahvil ve bono fonları ile Hazine’nin borsada işlem gören borçlanma araçları bu kuralın istisnasıdır. Bunların dışında kalan bir üründe ise, siz kendiniz talep etmiş olsanız bile test zorunludur.

Bu nedenle fonunuzun TEFAS’ta olup olmadığı önem taşır. TP2 Tera Para Piyasası TL ile PNU Pusula İkinci Para Piyasası TL TEFAS’tadır. PSE Atlas Para Piyasası Serbest ile TLY Tera Birinci Serbest de TEFAS’tadır; ancak her ikisi de serbest fondur. TMV Tera Algoritmik Stratejiler Serbest ise TEFAS’ta değildir ve o da serbest fondur.

Kendi fonunuza KAP’ta fon bilgileri sayfasındaki “katılma paylarının alım satımının yapılacağı yerler” başlığından bakabilirsiniz. Bu kayıtlar bugünkü durumu gösterir, alım tarihinizde farklı olabilir. Serbest fonlarda ise farklı bir kural işler; bu kural aşağıda «Serbest Fon Aldıysanız» bölümünde açıklanıyor.

İstisna Kendiliğinden İşlemez

Fonunuz istisna kapsamında olsa bile kurumun yükümlülüğü bitmez. Kurum test yapmayacaksa, bunu yapma yükümlülüğü bulunmadığını size bildirmek zorundadır. Bu bildirim de testin kendisi de telefonla yapılamaz; şube telefonu ya da çağrı merkezi olması, görüşmenin kayıtlı olması sonucu değiştirmez. Bildirdiğini ispat etmek de kuruma düşer.

Profesyonel Sayıldıysanız

Profesyonel müşteri sayıldıysanız size uygunluk testi yapılmaz. Buna karşılık bu statünün kendi şartları vardır. Kurum, hangi sınıfta olduğunuzu ve sınıfınızı değiştirme hakkınızı size bildirmek zorundadır. Bu bildirimi hiç almadıysanız, sınıflandırmanın nasıl yapıldığını sorun.

Genel müşterinin talebe dayalı olarak profesyonel müşteri sayılabilmesi için üç şarttan en az ikisini sağlaması gerekir: son bir yılda her üç aylık dönemde belirli hacimde ve sayıda işlem yapmış olmak, finansal varlıkları belirli tutarı aşmak ve finans alanında belirli bir mesleki tecrübeye sahip olmak. Ayrıca bunu yazılı olarak talep etmiş ve belgelemiş olmanız gerekir. Tek bir formu imzalamış olmanız bu şartların yerine geçmez.

Serbest Fon Aldıysanız

Serbest fon yalnızca nitelikli yatırımcılara satılır. Yani bu fonu aldıysanız kurum sizi nitelikli yatırımcı saymış demektir. Kurum satıştan önce sizin nitelikli yatırımcı olarak tanımlı olduğunuzu kontrol etmek ve fonun risklerini anladığınıza dair beyanınızı yazılı ya da elektronik ortamda almak zorundadır. Serbest fonlarda asıl bakılacak yer burasıdır.

Ne İsteyin

Kurumunuzdan şunları yazılı isteyin: müşteri sınıflandırmanız ve tarihi, profesyonel müşteri olmayı talep eden yazılı başvurunuz, şartları sağladığınıza dair sunulan belgeler, uygunluk testi formunuz ve test yapılmadıysa bunu size bildirdiklerine dair kayıt.

Şunu da bilin: bu yükümlülüklerden birinin ihlali tek başına paranın geri gelmesi anlamına gelmez. Zararın ne olduğu ve bu ihlalle bağlantısı ayrıca ortaya konur.

Bu yazı 25 Eylül 2026 tarihindeki karar ve duyurulara dayanır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımaz.

Av. Adnan Dereli · İstanbul Barosu · Sicil 51995