Fiyat Sabit, Tutar Düşüyor

İade talimatı verilmiş bir katılma payının ekrandaki değeri neden her gün azalır?

Tasfiye kapsamındaki fonlarda iade talimatı vermiş birçok yatırımcı aynı tabloyla karşılaşıyor: emir ekranında talimat iletilmiş görünüyor ve bir gerçekleşme fiyatı yazıyor, buna karşılık varlık ekranındaki tutar her gün biraz daha azalıyor. Bu iki ekran aynı şeyi göstermiyor. Bu yazı aradaki farkın nereden geldiğini açıklıyor; belirli bir fon veya şirket hakkında iddia içermiyor.

İki Ekran, İki Ayrı Bilgi

Emir ekranı, talimatınızın sisteme iletildiğini ve hangi fiyat üzerinden hesaplanacağını gösterir. Bu bir gösterimdir; ödemenin kesinleştiği anlamına gelmez. Varlık ekranı ise elinizdeki pay adedinin güncel birim pay değeriyle çarpımını gösterir ve bu değer her gün yeniden hesaplanır.

Tasfiye Kararı Talimatı Ne Hâle Getirdi

Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.1 md. 28/2), tasfiye anından itibaren hiçbir katılma payının ihraç edilemeyeceğini ve geri alınamayacağını hükme bağlar. Kurul kararı ayrıca hangi talimatların tasfiye esasları kapsamında kaldığını belirlemiştir: ihbarlı fonlarda 17 Eylül 2026 günü saat 13.30’dan sonra iletilen iade talimatları, para piyasası fonlarında ise izahnamedeki gün sonu valör atlama saatinden sonra iletilen talimatlar.

Bu kapsamdaki talimatlar gerçekleşmemiştir. Ekranda görünen fiyat tamamlanmış bir işlemi değil, işlem gerçekleşseydi uygulanacak hesaplamayı gösterir. Bununla birlikte gerçekleşmeyen talimat kaybolmaz. Kurul kararına göre TEFAS üzerinden fon satım emri verilen ve gerçekleştirilmeyen iade talimatları karşılığında oluşan tutar fon hesabına borç olarak tahakkuk ettirilir ve fon varlıklarının nakde dönüştürülmesiyle elde edilen nakitten öncelikle bu borçlar ödenir. Talimat geçersiz olmuyor, öncelikli bir alacak doğuruyor.

Varlık Ekranındaki Tutar Neden Düşüyor

Birim pay değeri, fon toplam değerinin katılma paylarının sayısına bölünmesiyle bulunur; fonların birim pay değerinin günlük olarak hesaplanması ve ilan edilmesi esastır (III-52.1 md. 14). Fon alım satıma kapalı olsa da portföydeki varlıklar değerlenmeye devam eder; tasfiye zaten bu varlıkların nakde dönüştürülmesi sürecidir. Ekrandaki tutarın her gün değişmesinin sebebi budur.

Düşüşün üç kaynağı vardır. Birincisi olağan değerlemedir: portföydeki varlıkların fiyatı düştüğünde birim pay değeri de düşer. İkincisi giderlerdir: Kurul kararına göre tasfiye sürecinde fon yönetim ücreti ve izahnamede yer alan diğer giderler tahakkuk ettirilmeye devam eder. Üçüncüsü, portföyde işlem sırası kapatılmış paylar bulunmasıdır; bu durumda mevzuat, bu payların değerinin kademeli olarak sıfıra indirilmesini öngörür.

Karşılık Ayırma Mekanizması

Kurulun Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’indeki değerleme esaslarına göre işlem sırası kapatılan pay, sıranın kapatılmasını izleyen ilk beş işlem gününde finansal raporlama esaslarına göre değerlenir. Kapalılık altıncı iş gününde ve sonrasında da sürerse, payın fon toplam değerine oranına göre günlük eşit tutarlarda karşılık ayrılarak değeri sıfıra indirilir: oran yüzde bire kadarsa bir gün, yüzde bir ile yüzde beş arasındaysa otuz gün, yüzde beşten fazlaysa doksan gün içinde. Ekrandaki tutarın her gün eşit miktarda düşmesinin teknik açıklaması budur.

Aynı düzenleme tersini de öngörür. Karşılık yüzde yüze ulaştıktan sonra sıra açılırsa, açılışın ilk işlem günündeki borsa kapanış fiyatı üzerinden hesaplanan değer, aynı ağırlık dikkate alınarak bir, otuz veya doksan günde fona gelir olarak yansıtılır. Karşılık tamamlanmadan açılırsa olumlu fark gelir, olumsuz fark gider olarak kaydedilir. Bu nedenle ekrandaki düşüş her durumda kalıcı bir kayıp anlamına gelmez.

Sonuç

Ödeme, ekranda görülen anlık tutar üzerinden yapılmaz. Nakde dönüştürmeden elde edilen tutardan önce gerçekleşmeyen iade talimatlarından doğan borçlar ödenir; kalan bakiye katılma payı sahiplerine payları oranında dağıtılır. Bu yüzden emir ekranının, varlık ekranının ve bildirimlerin tarih ve saatli görüntülerinin saklanması önem taşır; sonradan üretilemeyen tek kayıt bunlardır.

Bu yazı 23 Eylül 2026 tarihindeki karar ve duyurulara dayanır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımaz.

Av. Adnan Dereli · İstanbul Barosu · Sicil 51995