Sürecin Hukuki Yönetimi

Belge toplama, başvuru yolları ve ceza dosyasındaki aşamalar

Tasfiyenin sonucu beklenirken yapılacak işler var. Bazı belgeler zamanında istenmezse sonradan üretilemez; sistem kayıtlarının saklama süreleri sınırlıdır ve kurum içi yazışmalar zamanla erişilemez hâle gelebilir. Bu yazı, sürecin hangi aşamalardan oluştuğunu anlatır; belirli bir dosyaya ilişkin hukuki tavsiye değildir.

Kendi Kayıtlarınız ve Yazılı Teyit

İlk aşama kendi kayıtlarınızdır. Emir tarihi ve saati, emir numarası, uygulamadaki işlem durumu, varsa SMS ve e-posta bildirimleri ile ekran görüntüleri saklanmalıdır. MKK kayıtlarına e-Devlet üzerinden ulaşılabilir; alt hesap kodu ve tarih bilgisi, payın hangi statüde olduğunu gösterir. Bu kayıtlar sonradan üretilemez; dosyanın omurgasını oluşturan ilk gruptur.

İkinci aşama yazılı teyittir. Bankadan veya aracı kurumdan yazılı olarak emrin TEFAS’a iletilip iletilmediği, iletildiyse hangi saatte iletildiği, iptal edildiyse kim tarafından ve hangi gerekçeyle iptal edildiği istenir. Sözlü açıklama ile yazılı cevabın ispat değeri aynı değildir. Talebin yazılı yapılması ve kayda alınması, cevabın gecikmesi hâlinde de dayanak oluşturur.

Kurula Başvuru

Üçüncü aşamada, kurumun cevabı yetersizse başvuru Sermaye Piyasası Kurulu’na taşınabilir. Kurul, sermaye piyasası kurumlarının işlemlerinin mevzuata uygunluğunu denetler ve tedbir uygulama yetkisine sahiptir. Ancak Kurul bireysel alacak tahsili yapmaz; başvurunun işlevi, denetim mekanizmasını harekete geçirmek ve dosyaya resmî cevap kazandırmaktır.

Ceza Dosyası: Şu Anki Aşama ve Katılma

Fon yöneticileri hakkında yürüyen soruşturmada şüphelilerin bir kısmı tutuklandı, bir kısmı serbest bırakıldı. Tutuklama bir koruma tedbiridir; kamu davasının açıldığı anlamına gelmez. Dosya hâlâ soruşturma evresindedir. Bu evrede zarar gören, Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet ve zarar bildirimi dilekçesi verebilir, belgelerini sunabilir ve delillerin toplanmasını isteyebilir. Bu dilekçe, kişiyi dosyada suçtan zarar gören sıfatıyla kayda geçirir (CMK md. 234).

Kamu davasına katılma ise kamu davasının açılmasından sonra mahkemeye dilekçe verilmesi veya duruşmada sözlü başvurunun tutanağa geçirilmesiyle olur. Bu nedenle soruşturma evresinde verilen katılma talepleri kabul edilmez; iddianame kabul edildikten sonra talep yenilenir. Katılan sıfatı kazanıldığında dosya incelenebilir, delil toplanması istenebilir ve karara karşı kanun yoluna başvurulabilir (CMK md. 237, 238).

Malvarlığı ve İade

Taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma yalnızca kanunda sayılan katalog suçlar bakımından mümkündür ve bu tedbire ancak hâkim karar verebilir. Sermaye Piyasası Kanunu’nda tanımlanan suçlar bu katalogda yer almaz. Buna karşılık dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma katalogdadır; elkoyma, soruşturmanın kapsadığı bu suçlara bağlı olarak uygulanabilir (CMK md. 128).

Suçtan elde edilen maddi menfaat bakımından müsadere kararı verilebilmesi ise menfaatin mağdura iade edilememiş olmasına bağlıdır. Yani iade önceliklidir (TCK md. 55).

Hukuk Yargısı ve Belge

Hukuk yargısında muhatap tek değildir. Fonun kurucusu olan portföy yönetim şirketi, portföy saklayıcısı ve emri iletmeyen banka veya aracı kurum ayrı ayrı değerlendirilir. Portföy saklayıcısı, yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle katılma payı sahiplerine verdiği zararlardan sorumludur (III-56.1 sayılı Tebliğ md. 11).

Portföy dökümleri, teminat listeleri ve saklayıcı yazışmaları talep üzerine verilmez; mahkeme kanalıyla celbedilir. Delil kaybı riski varsa delil tespiti yoluna başvurulabilir.

Sıra Önemlidir

Belge toplanmadan yapılan başvuru çoğu zaman cevapsız kalır. Bu nedenle sıra şöyledir: önce kayıt, sonra yazılı teyit, sonra başvuru ve gerekirse yargı. Ceza ve hukuk yolları birbirinin alternatifi değil, birlikte yürüyen iki hattır. Süreler ise talebe ve muhataba göre ayrı ayrı işler; tasfiye takvimi hak arama sürelerini durdurmaz.

Bu yazı 23 Eylül 2026 tarihindeki karar ve duyurulara dayanır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımaz.

Av. Adnan Dereli · İstanbul Barosu · Sicil 51995