PBLK ≠ Emir Gerçekleşti

Ekrandaki kod dipnotun aradığı şartı göstermiyor

MKK e-Yatırımcı ekranındaki dipnotun kilit cümlesi şu: “Satış emri tasfiye öncesi gerçekleşmiş ancak takası tamamlanmamış tasfiye sürecindeki bir fonun satış günündeki fiyatı esas alınır.” (MKK e-Yatırımcı, 24 Eylül 2026). Cümle iki şartı birlikte arıyor: emir gerçekleşmiş olacak ve takası tamamlanmamış olacak.

Bu yüzden herkes ekranındaki koda bakıyor. Oysa o kod bu iki şartın hiçbirini göstermiyor. Bu yazı, PBLK kodunun neyi gösterdiğini, neyi gösteremeyeceğini ve kişinin hangi grupta olduğunun (emri gerçekleşmiş ama takası tamamlanmamış olanlar mı, yoksa TEFAS’a girmiş ama gerçekleşmemiş talimat sahipleri mi) nasıl anlaşılacağını açıklıyor.

Kodun Resmî Tanımı

MKK İş ve Bilişim Uygulama İlke ve Kuralları Yönergesi’nde kodun karşılığı aynen şöyle: “PBLK TEFAS İşlem Blokaj Althesabı: Türkiye Elektronik Fon Dağıtım Platformunda alım satımı yapılan yatırım fonlarının bloke edildiği hesaptır.” TEFAS Uygulama Esasları ise blokajın ne zaman konduğunu söylüyor (md. 20/4): “Talimatın sisteme tanımlandığı gün ... satım işlemlerinde müşteri hesabında bloke edilir.”

Görüldüğü gibi tanımda gerçekleşme, eşleşme veya takas geçmiyor. Blokaj, emri verdiğiniz gün konuyor.

Kod Neden Gerçekleşmeyi Gösteremez

Fonların birim pay değerinin günlük olarak hesaplanması ve ilan edilmesi esastır (III-52.1 md. 14). Emri verdiğiniz anda uygulanacak fiyat henüz ilan edilmiş değildir. Fiyat oluşmadan gerçekleşmiş bir işlemden söz edilemez; blokaj ise fiyattan önce konur.

Emrin hangi gün gerçekleşeceğini de fonun kendi valörü belirler (TEFAS Uygulama Esasları md. 11/3). Para piyasası fonlarında iade genellikle aynı gün valörlüdür; hisse senedi ve serbest fonlarda ise valör ileri tarihlidir. Bu nedenle aynı gün emir veren iki kişi farklı gruplarda olabilir. Fonunuzun valörü bilgilendirme dokümanlarında yazar.

Öte yandan bunun tersi de söylenemez: PBLK, emrin gerçekleşmediğini de kanıtlamaz. Payların hesaptan fiilen çıkışı takas aşamasında olur. Değerlendirmemiz şu: emri gerçekleşmiş ancak takası tamamlanmamış birinde de paylar blokede durabilir. Dolayısıyla kodun tek başına ayırt edici gücü yoktur.

Peki Kod Neyi Kanıtlar

PBLK, talimatın TEFAS’a girdiğini ve payların bloke edildiğini kanıtlar. Bu önemlidir, çünkü Kurul kararı öncelikli ödemeyi TEFAS üzerinden verilen ve gerçekleştirilmeyen iade talimatlarına tanıyor (SPK Bülteni 2026/61 md. 6). PBLK bu grubun ilk şartını belgeliyor.

Belirleyici Tek Soru

Asıl soru şudur: emre bir birim pay değeri uygulandı mı? Uygulandıysa satış günündeki fiyat esas alınır. Talimat TEFAS’a girmiş ancak fiyat uygulanmamışsa gerçekleştirilmeyen iade talimatı grubundasınız. Bu soru ekrandan değil, yalnızca kurumun emir kaydından cevaplanır.

Bu nedenle bugün yapılacaklar bellidir. MKK e-Yatırımcı’da tarih seçerek 16, 17 ve 18 Eylül dökümlerini alın ve saklayın. Kuruma yazılı sorun: emrime birim pay değeri uygulandı mı, hangi güne ait, emir hangi saatte TEFAS’a iletildi, takas tamamlandı mı. Cevabı da yazılı isteyin (III-45.1 md. 8, 27).

Sonuç

PBLK bir blokaj kaydıdır, bir sonuç kaydı değildir. Hangi gruptasınız sorusunu ekrandaki kod değil, emrin kurum kayıtlarındaki durumu belirler.

Bu yazı 24 Eylül 2026 tarihindeki karar ve duyurulara dayanır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımaz.

Av. Adnan Dereli · İstanbul Barosu · Sicil 51995