Nakit Oluştuğunda Ödeme Sırası

Payı hesabında duran kişi ile payı hesabından çıkmış kişi tasfiyede aynı konumda değildir.

Tasfiye kapsamındaki fonların bir kısmında ara ödeme yapılmış, bir kısmında yapılmamıştır. Süreç devam etmekte, portföydeki varlıklar satıldıkça fon hesabında yeniden nakit oluşmaktadır. Sorulan soru şudur: oluşan nakit kime ve hangi sırayla ödenecektir? Yanıt, kişinin tasfiye anındaki hukuki konumuna bağlıdır; bu yazı iki konumu ve sonuçlarını ele alıyor.

Ölçüt, Payın Hesapta Olup Olmamasıdır

Sermaye Piyasası Kanunu’nun 53. maddesinin üçüncü fıkrası, fon mal varlığının tasfiyesi durumunda yalnızca katılma payı sahiplerine ödeme yapılabileceğini düzenler. Payı hesabında duran kişi bu tanımın içindedir. İade talimatı gerçekleşmiş ve payı hesabından çıkmış kişi ise artık katılma payı sahibi değil, fon mal varlığına karşı para alacaklısıdır. Bu iki konum birbirinin aynı değildir ve erken iade talimatı vermiş olmak kendiliğinden öncelik sağlamaz.

Payı hesabında duran kişi hâlâ katılma payı sahibidir. Fona karşı tutarı önceden belirlenmiş bir para alacağı yoktur; fon mal varlığı üzerinde payı oranında hak sahibidir. Tasfiyede yapılacak ödemenin kanun metninde doğrudan muhatap gösterilen grubu budur. Buna karşılık ödenecek tutar sabit değildir, tasfiye sonunda elde edilen değere göre belirlenir. Bu grup bakımından belirsizlik, alacağın varlığında değil tutarındadır.

Payı Hesabından Çıkmış Kişi: Önce Çıkmak Öne Geçirmez

Payı hesabından çıkmış kişide iade talimatı gerçekleşmiş, paylar itfa edilmiş ve karşılığı tutar hesaba alacak kaydedilmiştir. Bu kişinin alacağı tutar itibarıyla bellidir. Buna karşılık kişi artık katılma payı sahibi değildir. Tutarı belli bir alacağa sahip olmak ile ödemede öncelikli olmak aynı şey değildir; belirlilik ile öncelik birbirinden ayrı kavramlardır.

İade talimatını önce vermiş olmanın ödemede sıra kazandırdığı yönünde yaygın bir kanaat bulunmaktadır. Kanun metni bu kanaati desteklememektedir. 53. maddenin üçüncü fıkrası ödemeyi katılma payı sahipliğine bağladığına göre, payını hesabından çıkarmış kişinin konumu tartışmaya daha açıktır. Bu kişinin fona karşı alacaklı olduğu kabul edilse dahi, kanun bu alacağın katılma payı sahiplerinden önce ödeneceğini söylememektedir. Bu nedenle itfanın gerçekleşmiş olması tek başına bir üstünlük sayılmamalıdır.

Oluşan Nakit Fona Aittir, Gerçekleşen İşlem İptal Edilemez

Fonun mal varlığı, portföy yönetim şirketinin ve portföy saklama hizmetini yürüten kuruluşun mal varlığından ayrıdır. Bu ayrılık, yönetimin veya denetimin kamu kurumlarına devredilmesi hâlinde dahi sürer. Portföy yönetim şirketinin üçüncü kişilere olan borçları ile fonun aynı kişilerden olan alacakları birbirine mahsup edilemez (Sermaye Piyasası Kanunu md. 53, birinci, ikinci ve dördüncü fıkralar). Satıştan doğan nakit, kurucunun kendi borçlarının karşılığı değildir.

Öte yandan Sermaye Piyasası Kanunu’nun 79. maddesi, takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemlerinin, üyelerin faaliyetlerinin durdurulması ve tasfiye işlemlerine başlanması hâli de dâhil olmak üzere geri alınamayacağını ve iptal edilemeyeceğini düzenler. Buna göre tamamlanmış bir itfa işleminin sonradan bozularak kişinin yeniden katılma payı sahibi sayılması beklenmemelidir. Konumlar, tasfiyeye girildiği andaki hâliyle sabittir ve bu kural her iki grup bakımından aynı şekilde geçerlidir.

Ödeme Nasıl Yapılmaktadır

Bugüne kadar yapılan ara ödemeler, fon hesabında oluşan nakit ölçüsünde ve pay oranına göre gerçekleştirilmiştir. Bu bir tam ödeme değil, eldeki nakdin dağıtımıdır; ara ödeme, alacağın tamamının karşılandığı anlamına gelmez. Tasfiye ilerledikçe yeni satışlardan nakit oluşması hâlinde aynı yöntemin uygulanması beklenir. Her dağıtımda esas alınan birim değerin ve dağıtım tarihinin ayrıca sorulması gerekir.

Belgeler ve Hesap İsteme Hakkı

Payı hesabında duran kişi, pay adedini ve son ilan edilen birim değeri gösteren hesap dökümünü almalıdır. Payı hesabından çıkmış kişi ise iade talimatının tarih ve saatini, uygulanan birim değeri, itfa edilen pay adedini ve hesaba kaydedilen tutarı yazılı olarak istemelidir. Her iki durumda da başvuru yazılı yapılmalı, kayıt numarası alınmalı ve belge tarih ve saat bilgisini içerecek şekilde alınmalıdır; sözlü olarak verilen bilgi sonradan ispat edilememektedir.

Bu noktada hesap isteme hakkı da gözetilmelidir. Türk Borçlar Kanunu’nun 508. maddesi vekile, vekâlet verenin istemi üzerine yürüttüğü işin hesabını verme yükümlülüğü yükler. Sermaye Piyasası Kanunu’nun 52. maddesinin dördüncü fıkrası ise katılma payı sahipleri ile portföy yönetim şirketi arasındaki ilişkilere, hüküm bulunmayan hâllerde bu hükümlerin kıyasen uygulanacağını öngörür. Tasfiyenin hangi aşamada olduğu, hangi varlıkların satıldığı ve oluşan nakdin hangi esasa göre dağıtıldığı bu çerçevede sorulabilir. Hesap istemek, dava açmayı gerektirmeyen bir haktır.

Bu yazı 4 Ekim 2026 tarihindeki karar ve duyurulara dayanır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımaz.

Av. Adnan Dereli · İstanbul Barosu · Sicil 51995