Fonları Kim Denetliyor

Yetkiler, sınırlar ve süreler

Yatırım fonlarının denetimi üç katmanlı bir yapıya dayanır. Sermaye Piyasası Kurulu mevzuata uyumu denetler; portföy saklayıcısı fonun işlemlerini ve portföy yapısını kontrol eder; fonun finansal raporları ise Kurul düzenlemeleri çerçevesinde hazırlanır ve bağımsız denetime tabidir. Bu yazı, bu katmanların yetkilerini, sınırlarını ve ilgili süreleri açıklıyor.

Kurulun Yetkisi

SPK, sermaye piyasası kurumlarının işlemlerinin mevzuata uyumunun kontrol, gözetim ve denetimini yapar ve tedbir ve yaptırım uygulama yetkisine sahiptir. Fonlar hakkında ise tebliğdeki sürelere bağlı olmaksızın her zaman bilgi isteyebilir (SPK görev ve yetkileri; III-52.1 md. 31/2).

Saklayıcının Gözetimi

Portföy saklayıcısı, birim pay değerinin mevzuat ile içtüzük ve izahnamedeki değerleme esaslarına göre hesaplanmasını sağlar. Şirketin talimatlarının mevzuata uygun yerine getirilmesini ve işlem bedellerinin uygun sürede aktarılmasını, varlık alım satımlarının, portföy yapısının ve işlemlerin de mevzuata, içtüzüğe ve izahnameye uygunluğunu sağlamak yine saklayıcının görevidir (III-56.1 md. 5/3-c, ç, d, f).

Saklayıcının görevi bunlarla sınırlı değildir; bazı alanları sürekli kontrol etmesi gerekir. MKK kayıtlarındaki pay sayısı ile fonun kendi hesaplarındaki pay sayısının uyumunu sürekli gözetir. Fonun tüm nakit akımlarının izlenmesini ve nakdin fon adına açılan hesaplarda tutulmasını sağlar. Fonun operasyonlarıyla uyuşmayan nakit hareketlerinin zamanında tespitini sağlayacak prosedürleri uygular ve fonun tüm giderlerinin içtüzük ve izahnameye uygunluğunu gözetir (III-56.1 md. 5/4-a, 5/5, 5/6, 5/8).

Aykırılık Tespit Ederse

Portföy limit ve sınırlamalarına aykırı bir işlem sonradan tespit edilirse saklayıcı, şirketten işlemin düzeltilmesini talep eder; düzeltme yapılmazsa durumu Kurula bildirir. Önemli nitelikteki aykırılıkları ise ivedilikle Kurula bildirir ve pay sahiplerinin menfaatine tedbir alınması için şirketi bilgilendirir (III-56.1 md. 5/4-ç, 5/10).

Ayrı Saklama, Bağımsızlık ve Sorumluluk

Fon varlıkları, fona ait olduğu açıkça belli olacak şekilde ayrı saklanır. Saklayıcı bu varlıkları kendi hesaplarında tutamaz ve kendi aktifleriyle ilişkilendiremez. Ayrıca saklayıcı, kurucudan bağımsız ve yalnızca katılma payı sahiplerinin menfaati doğrultusunda hareket etmekle yükümlüdür (III-56.1 md. 7, 13).

Portföy saklayıcısı, yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle Şirkete ve katılma payı sahiplerine verdiği zararlardan sorumludur. Bu sorumluluk, kurucunun sorumluluğundan ayrı bir başvuru yolu oluşturur. Ancak sorumluluğun doğması için gözetim yükümlülüğünün ihlal edildiğinin ortaya konması gerekir (III-56.1 md. 11).

Süreler

Denetimle ilgili süreler de bu yapının parçasıdır. Kurul, fonlar hakkında bilgi istemek için tebliğdeki sürelerle bağlı değildir. Borsa dışı repo ve ters repo sözleşmelerine ilişkin bilgi ve belgeler, sözleşme tarihinden itibaren beş yıl saklanır. Portföy saklayıcısının değiştirilmesi ise 90 gün önceden Kurula ve karşı tarafa bildirilir (III-52.1 md. 21/3, 31/2; III-56.1 md. 10).

Bu yazı 22 Eylül 2026 tarihindeki karar ve duyurulara dayanır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımaz.

Av. Adnan Dereli · İstanbul Barosu · Sicil 51995