Av. Adnan Dereli
← Tüm yazılar
Yazılar · Son güncelleme: Kasım 2026

Kasımda “Biliyoruz”, Şubatta “Yürürlüğe Alınsın”, Eylülde Tasfiye

Fonlar üzerinden manipülasyon Kasım 2025'te biliniyordu; önlemleri içeren Rehber Şubat 2026'da onaylanıp sektör görüşüne açıldı, Ağustos 2026'da yayımlandı ve 131 fon 17 Eylül'de kapandı. Yazı, SPK, Bakanlık, Takasbank ve Borsa İstanbul için tarihli ve kaynaklı tespitleri bir araya getiriyor; devlete karşı tazminat talebinin hangi sorulara bağlı olduğunu ve sık sorulan soruları ele alıyor.

İçindekiler
  1. Kronoloji
  2. SPK
  3. Hazine ve Maliye Bakanlığı
  4. Takasbank
  5. Borsa İstanbul
  6. Saklayıcılar, MKK ve BDDK
  7. İdarenin Sorumluluğu: Dört Soru
  8. İdare Olmayan Kurumlar
  9. Süre ve Zarar
  10. Kimin Durumu Nasıl Değerlendirilir
  11. Dosyayı Etkileyecek Belgeler
  12. Sık Sorulan Sorular
  13. Bu Yazı Ne Söylemiyor

Hazine ve Maliye Bakanı 4 Kasım 2025'te bazı fonlar üzerinden manipülasyon yapıldığını bildiklerini açıkladı. Bir ay sonra Bakan başkanlığındaki Finansal İstikrar Komitesi SPK'ya tedbir tavsiye etti. 11 Şubat 2026'da Bakanlık, sektör görüşleri alındıktan sonra önlemleri içeren Rehber taslağının yürürlüğe alınmasını bildirdi; sektörün görüşü iki gün sonra istendi. Rehber'in yayımlanması ise 28 Ağustos 2026'yı buldu. Üç hafta sonra, 17 Eylül 2026'da 131 fon işleme kapatıldı.

Bu tabloda Kasım 2025'ten sonra ilgili kurumların riskten habersiz olduğunu söylemek güç. Bakan bilgiyi kamuoyu önünde dile getirdi; SPK, Bakan başkanlığındaki bir komitenin tavsiyesiyle çalışmaya başladı; Borsa İstanbul ve Takasbank Aralık 2025'te görüş verdi. Asıl tartışma, bilinen bir risk karşısında bu kurumların aradan geçen on ayda ne yaptığıdır.

Aynı dönemde, sonradan tasfiyeye giren fonların toplam büyüklüğünün yaklaşık 297 milyar TL'den 800 milyar TL'nin üzerine çıktığı aktarılıyor (Medyascope). Genel düzenleyici adımlar atıldı; ama bu fonlar için kamuya yönelik bir uyarıya ya da yeni satışı durduran bir karara açık kaynaklarda rastlanmıyor.

Kronoloji

Aşağıda açık kaynaklardaki olaylar tarih sırasıyla veriliyor; her olayın kaynağı parantez içinde. Kurumun kendi açıklamasına ya da resmî bir belgeye dayanmayan bilgiler “haberlere göre” kaydıyla aktarıldı.

  • Takasbank
  • SPK
  • Hazine ve Maliye Bakanlığı · Finansal İstikrar Komitesi
  • Borsa İstanbul
  • Basında
  • Başsavcılık · Ceza soruşturması
  • Devlet Denetleme Kurulu · BDDK
  • TBMM
  1. 22 Mayıs 2025
    Basında

    Haberlere göre eski bir MASAK yöneticisi, sosyal medyada bir aracı kuruma ilişkin bildirimlere işlem yapılmadığını öne sürerek bunun nedenini sordu; 30 Ekim 2025’te aynı kurumun payındaki yükseliş üzerine “SPK nerededir?” diye sordu (Serbestiyet, 19 Kasım 2026).

  2. 7 Temmuz 2025
    Takasbank

    Bir serbest fon SPK onayı alınmadan TEFAS'ta işleme açıldı. Takasbank, kurucunun KAP bildirimini esas aldığını açıkladı. Alımlar 1 Ağustos 2025'te durduruldu (Takasbank Genel Müdürü, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, 14 Ekim 2026; Dünya).

  3. 23 Ekim 2025
    SPK

    SPK, bir payda “arz, talep ve fiyat hakkında yanıltıcı izlenim” uyandırıldığı gerekçesiyle iki kişiye 8.878.298,07'şer TL idari para cezası verdi. Haberlere göre bu kişiler sonradan tasfiyeye giren gruplardan birinin yöneticileridir. Cezaya karşı yargı yolu açıktır; kesinleşip kesinleşmediği bilinmiyor (SPK Bülteni 2025/55; Nefes).

  4. 2025 son çeyrek
    SPK

    SPK, belirli portföy yönetim şirketlerinin fonlarının, fiili dolaşım oranı düşük paylarda şirketlerin temel finansal büyüklükleriyle açıklanamayacak fiyat hareketlerine yol açtığını gözlemledi (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026).

  5. 4 Kasım 2025
    Hazine ve Maliye Bakanlığı

    Hazine ve Maliye Bakanı, 9. Türkiye Sermaye Piyasaları Kongresi'nde “Özellikle bazı fonlar üzerinden manipülasyonların yapıldığını biliyoruz” dedi ve bu alanda düzenleme eksikliğinin bilindiğini söyledi (SPK internet sitesi, konuşma metni).

  6. 2 Aralık 2025
    Finansal İstikrar Komitesi

    Hazine ve Maliye Bakanı başkanlığındaki Finansal İstikrar Komitesi konuyu görüştü ve SPK'ya makroihtiyati tedbir tavsiye etti. SPK ertesi gün çalışma grubu kurdu (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026).

  7. 15 Aralık 2025
    SPK

    SPK, hazırladığı Rehber taslağı için Borsa İstanbul ve Takasbank'ın görüşünü istedi (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026).

  8. 18 Aralık 2025
    SPK

    Nitelikli yatırımcı olmak için aranan finansal varlık tutarı 1 milyon TL'den 10 milyon TL'ye çıkarıldı (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026).

  9. 28 Ocak 2026
    SPK

    Revize edilen Rehber taslağı Hazine ve Maliye Bakanlığına sunuldu (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026).

  10. 11 Şubat 2026
    Hazine ve Maliye Bakanlığı

    Bakanlık, sektör görüşleri alındıktan sonra taslağın yürürlüğe alınmasını bildirdi. Taslak 13 Şubat'ta Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği'ne, 18 Şubat'ta MKK'ya görüşe gönderildi (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026).

  11. 2025–2026 boyunca
    Borsa İstanbul

    Borsa İstanbul SPK'ya bildirimler ve e-postayla bilgi notları gönderdi. SPK bunları değerlendirdiğini açıkladı; bildirim sayısını açıklamadı. Haberlerde bu sayı 130 olarak geçiyor; SPK bu sayının gerçeği yansıtmadığını söyledi (SPK basın açıklaması, 6 Ekim 2026; Hürriyet).

  12. Mayıs 2026
    SPK

    SPK Başkanı değişti. SPK'ya göre Rehber çalışmaları bu dönemde de sürdü (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026).

  13. Haziran 2026
    Basında

    Haberlere göre uluslararası endeks kuruluşu MSCI, Borsa İstanbul'da düşük likiditeli paylarda koordineli işlem kaygısını dile getirdi (Ekonomi365, Bloomberg'e atıfla).

  14. 15 Haziran 2026
    MKK

    MKK, SPK onaylı yeni yöntemle fiili dolaşım (halka açıklık) verisi yayımlamaya başladı. Bu yönteme göre bazı fon yapıları üzerinden tutulan paylar, stratejik ortaklara atfedilebiliyorsa fiili dolaşım dışında sayılabiliyor (FTSE Russell, Türk paylarına ilişkin SSS, Kasım 2026).

  15. 17 Haziran 2026
    SPK

    SPK, TEFAS Uygulama Esaslarını onayladı. Takasbank bunları 20 Temmuz 2026'da uygulamaya aldı (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026).

  16. 23 Temmuz 2026
    SPK

    SPK, fon portföyündeki borsada işlem gören GYF ve GSYF paylarının borsa fiyatı yerine net aktif değerle değerlenmesine karar verdi; uygulamaya 31 Temmuz 2026'dan sonra geçildi (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026).

  17. 1 Ağustos 2026
    SPK

    SPK, Rehber'in tamamlandığı ve yürürlük tarihinin belirlendiği yönündeki haberleri “gerçeği yansıtmayan” haberler olarak nitelendirdi. Çalışmaların, tarafların uyumu için yeterli süre tanınmasına özen gösterilerek sürdüğünü açıkladı (SPK basın duyurusu, 1 Ağustos 2026).

  18. 11 Ağustos 2026
    Basında

    Haberlere göre beş fon yöneticisi, düşük likiditeli paylarda koordineli işlem yapıldığını SPK'ya bildirdi ve daha sıkı önlem istedi (Ekonomi365, Bloomberg'e atıfla).

  19. 17 Ağustos 2026
    FTSE Russell

    Uluslararası endeks kuruluşu FTSE Russell, 18 Ağustos’tan itibaren Türk paylarında halka arz eklemelerini ve pay sayısı ile ağırlık değişikliklerini durdurdu; Eylül endeks değerlendirmesindeki yeni eklemeleri Aralık’a erteledi. Gerekçe olarak MKK’nın fiili dolaşım verilerinin kendi hesaplarıyla uzlaştırılamadığını ve MKK’nın hangi fonlardaki payları kısıtlı saydığını açıklamadığını gösterdi (FTSE Russell SSS, Kasım 2026; CNBC-e, 18 Ağustos 2026).

  20. 19 Ağustos 2026
    Başsavcılık

    Haberlere göre İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı SPK'ya yazı göndererek bazı paylarda fonlar üzerinden olağandışı işlem yapıldığını bildirdi ve inceleme istedi (NTV; İstiklal).

  21. 28 Ağustos 2026
    SPK

    SPK, Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber'i yayımladı. Rehber, serbest fonların tek bir paydaki yatırımını ve ters repo işlemlerini sınırladı; yönetici başına fon sayısı sınırı için 2029–2031'e kadar geçiş süresi tanıdı (SPK basın duyurusu, 28 Ağustos 2026; Bloomberg HT).

  22. Eylül 2026'nın ilk haftası
    Takasbank

    Takasbank Genel Müdürüne göre, sonradan tasfiyeye giren gruplardan birine ait aracı kurum üzerinden Takasbank Para Piyasası işlemleri bu tarihe kadar sürdü. Genel Müdür, bu kurumun yaklaşık 21 milyar TL teminatı ve 9 milyar TL riski bulunduğunu söyledi; 9 milyar TL'yi sonradan kümülatif tutar olarak nitelendirdi (TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, 14 Ekim 2026; DW).

  23. 17 Eylül 2026
    SPK

    SPK, yedi portföy yönetim şirketinin 131 fonunu 6362 sayılı Kanun'un 96. maddesi uyarınca işleme kapattı ve tasfiyesine karar verdi (SPK Bülteni 2026/60).

  24. 25 Eylül 2026
    SPK

    SPK, OZATD payındaki işlemler nedeniyle 11 kişi hakkında piyasa dolandırıcılığı hükmü kapsamında suç duyurusunda bulunulmasına ve iki yıl işlem yasağı uygulanmasına karar verdi; 5 kişinin lisansı iptal edildi. Tera Yatırım Menkul Değerler ve Tera Portföy’e, bu payla sınırlı olarak kendi hesaplarına işlem yapmaları bakımından iki yıllık kısıtlama getirildi (SPK’nın 25 Eylül 2026 tarihli bültenini aktaran NTV).

  25. 30 Eylül 2026
    Devlet Denetleme Kurulu · BDDK

    Devlet Denetleme Kurulu, yatırım fonu işlemlerini incelemeye aldı. BDDK, aynı gruplara bağlı üç yatırım bankası ile iki faktoring şirketinin yönetimini TMSF'ye devretti (Anadolu Ajansı; NTV).

  26. 30 Eylül 2026
    Ceza soruşturması

    Haberlere göre eski SPK Başkanı İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığında şüpheli sıfatıyla ifade verdi ve ifadesinin ardından adliyeden ayrıldı; isnat edilen suç haberlerde belirtilmedi (AA, Foreks).

  27. 30 Eylül – 15 Ekim 2026
    Ceza soruşturması

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, eski SPK Başkanı hakkında görevi kötüye kullanma iddiasıyla soruşturma izni istedi. İzin 15 Ekim'de verildi. Haberlere göre talebin gerekçesi, fonları denetleme görevinin yerine getirilmediğine dair emarelerdir (Euronews).

  28. 14 Ekim 2026
    TBMM

    TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda SPK İkinci Başkanı, SPK'nın olağandışı işlemleri ve yoğunlaşmayı önceki yıl tespit etmeye başladığını söyledi. Savcılık yazılarının ve Borsa İstanbul uyarılarının ilgili birimlerce değerlendirildiğini belirtti (Dünya).

  29. 22 Ekim 2026
    TBMM

    7596 sayılı Kanun TBMM'de kabul edildi; 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi ve 17 Eylül 2026 tarihinden geçerli sayıldı. Kanun, zararın ve sorumluların belirlenip TMSF'ye bildirilmesi görevini SPK'ya veriyor (7596 sayılı Kanun md. 5 ve md. 8; Resmî Gazete, 27 Ekim 2026).

  30. 26 Ekim 2026
    SPK

    SPK, Rehber'deki portföy ve yatırım sınırlamalarına uyum için öngörülen 31 Ekim ve 30 Kasım 2026 kademeli uyum tarihlerini kaldırdı ve nihai uyum tarihini 31 Aralık 2026'dan 31 Ocak 2027'ye erteledi; gerekçe olarak “son dönemde piyasalarda meydana gelen gelişmeleri” gösterdi. Aynı gün nitelikli yatırımcı eşiklerini de yükseltti (SPK basın duyuruları, 26 Ekim 2026; SPK Bülteni 2026/74).

  31. 26 Ekim 2026
    SPK

    SPK, Tera Portföy ve Pusula Portföy'ün faaliyetlerini Sermaye Piyasası Kanunu md. 97/1 uyarınca geçici olarak durdurdu ve iki şirketin 17 Eylül kararları dışında kalan fonlarını da tasfiyeye aldı. Tasfiyeyi Tera'da İş Bankası, Pusula'da Ziraat Bankası yürütecek (SPK Bülteni 2026/75).

  32. 26 Ekim 2026
    Ceza soruşturması

    Haberlere göre fon soruşturmasında SPK'nın eski Aracılık Faaliyetleri Dairesi Başkanı tutuklandı ve malvarlığına tedbir uygulanması istendi. İsnat edilen suç haberlerde belirtilmedi (A Haber, Diken). Tutuklama bir koruma tedbiridir, mahkûmiyet anlamına gelmez.

  33. 31 Ekim 2026
    Ceza soruşturması

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının açıklamasına göre Borsa İstanbul Genel Müdürü, fon soruşturması kapsamında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve rüşvet iddiasıyla gözaltına alındı. Gözaltı bir koruma tedbiridir, mahkûmiyet anlamına gelmez (İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı açıklaması, 31 Ekim 2026).

  34. 2 Kasım 2026
    Ceza soruşturması

    Borsa İstanbul A.Ş. Yönetim Kurulu 1 Kasım'da genel müdürlüğe vekâleten bir genel müdür yardımcısını görevlendirdi; gözaltındaki Genel Müdür 2 Kasım'da adliyeye sevk edildi. Gözaltı bir koruma tedbiridir, mahkûmiyet anlamına gelmez (basında yer alan haberler, 2 Kasım 2026).

  35. 3 Kasım 2026
    Ceza soruşturması

    Borsa İstanbul A.Ş. Genel Müdürü, sulh ceza hâkimliğince rüşvet almak suçundan tutuklandı. Tutuklama bir koruma tedbiridir, mahkûmiyet anlamına gelmez (basında yer alan haberler, 3 Kasım 2026).

  36. 3 Kasım 2026
    Ceza soruşturması

    Fon soruşturmasında SPK'nın eski Kurul Başkan Vekili, eski bir Kurul üyesi, iki eski daire başkanı, BDDK'da görevli bir daire başkanı ve Tera grubundan bir yönetici hakkında gözaltı kararı verildi. Gözaltı kararı bir koruma tedbiridir, suçlama ya da mahkûmiyet anlamına gelmez (basında yer alan haberler, 3 Kasım 2026).

  37. Kasım 2026
    TBMM

    Haberlere göre Hazine ve Maliye Bakanı, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda milletvekillerinin “1–16 Eylül arasında 440 kişi 401 milyar lira çekti” sorusuna, MKK verisine dayanan MASAK hesabına göre tutarın 306 milyar lirasının “fonların kendi aralarında ve grup şirketleri arasında” olduğunu belirterek “dışarıya çıkan bir şey yok orada” ve “Adli merciler hepsine bakacaklar” dedi. Kalan tutara ilişkin açıklama haberde yer almıyor (Sözcü, 6 Kasım 2026).

SPK

SPK sermaye piyasasının düzenleyicisi ve denetçisidir; fonlara izin veren ve tedbir alma yetkisi bulunan kurum odur. Bu kurum bakımından öne çıkan olgular şöyle.

Riskin niteliği SPK'nın kendi açıklamasında yazılı. SPK'ya göre Rehber, “özellikle para piyasası fonları ile hisse senedi serbest fonların, ilişkili taraflar arasında teminatsız borçlanma ve Borsa'da olağandışı fiyat hareketleri yoluyla oluşturdukları sistemik riskin finansal istikrara etkisini önlemek için” hayata geçirildi (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026).

İlişkili taraflar arasındaki işlemlerin bir örneği kamuya açık belgelerde de görülebiliyordu. Tasfiyedeki para piyasası fonlarından TP2, 13 Kasım 2025 ile 15 Eylül 2026 arasında KAP'ta en az 194 borsa dışı ters repo bildirimi yaptı. Bildirimlerin tamamında karşı taraf aynı gruptaki aracı kurumdur. Faiz biri dışında %43'tür; tutar ve işleme konu kıymet yazılmamıştır. Fonun KAP'ta yayımlanan 31 Aralık 2025 tarihli fiyat raporunda borsa dışı işaretli ters repo satırları fon toplam değerinin %35,58'ine karşılık geliyor ve işleme konu kıymetler dört fonun katılma paylarıdır. Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği, borsa dışı ters repo için fon toplam değerinin %10'u sınırını öngörür (md. 21/2-b); Rehber de aynı sınırı tekrarlar. Fonun Ağustos 2026 portföy raporunda borsa dışı oran %9,70'tir; aynı raporda fon toplam değerinin %25,45'i, karşılığında tek bir şirketin payları alınan ters repo işlemlerindeydi. Bu oranlara ilişkin fonun ya da SPK'nın kamuya açık bir açıklamasına rastlanmadı (TP2 KAP bildirimleri; TP2 2025 finansal raporu, KAP; TP2 Ağustos 2026 portföy dağılım raporu, KAP, 2 Eylül 2026).

Bakanlık 11 Şubat 2026'da, sektör görüşleri alındıktan sonra taslağın yürürlüğe alınmasını bildirdi. Sektörün görüşü 13 Şubat'ta istendi; Rehber 28 Ağustos 2026'da yayımlandı. Görüş talebinden yayıma kadar yaklaşık altı buçuk ay geçti. SPK gecikmeyi, TEFAS takas yapısının Rehber'den önce değiştirilmesi talebine bağlıyor (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026). Tasfiyeden yedi hafta önce de SPK, Rehber'in tamamlandığı yönündeki haberleri yalanlamış ve uyum için yeterli süre tanınacağını açıklamıştı (SPK basın duyurusu, 1 Ağustos 2026).

Rehber yayımlandığında yine geçiş süreleri tanındı: portföy sınırlamalarına uyum için 31 Ekim–31 Aralık 2026 arasında kademeli bir takvim, yönetici başına fon sayısı sınırı için 2029–2031'e kadar süre (Bloomberg HT). 26 Ekim 2026'da portföy sınırlamalarına uyum takvimi bir kez daha uzatıldı; kademeli uyum kaldırıldı ve nihai uyum 31 Ocak 2027'ye bırakıldı (SPK basın duyurusu, 26 Ekim 2026).

Bu dönemde genel düzenleyici adımlar atılmadı değil: nitelikli yatırımcı eşiği yükseltildi, TEFAS esasları ve değerleme kuralı değiştirildi, idari para cezaları verildi. Ancak sonradan tasfiyeye giren fonlara yönelik yeni satışı durdurma ya da yatırımcıyı uyarma gibi bireysel bir tedbire açık kaynaklarda rastlanmadı. Nihai tedbir 17 Eylül'de, yedi şirketin bütün fonlarını kapsayacak şekilde bir defada geldi (SPK Bülteni 2026/60).

SPK, 2025'te toplam 2,741 milyar TL idari para cezası verdiğini ve 152 kişi hakkında suç duyurusunda bulunduğunu açıkladı. 2026'nın ilk dokuz ayında bu rakamlar 948 milyon TL ve 174 kişi; suç duyurusu yapılan 174 kişiden 96'sı fon işlemleriyle ilgili. SPK bu rakamları, uyarılara sessiz kalındığı iddiasına cevap olarak açıkladı (SPK basın açıklaması, 6 Ekim 2026).

Hazine ve Maliye Bakanlığı

SPK, Hazine ve Maliye Bakanlığının ilişkili kuruluşudur; ancak idari ve mali özerkliğe sahiptir ve Bakanlığın SPK'ya talimat verme yetkisi yoktur (6362 sayılı Kanun md. 117). Bakanlık bu süreçte bilgisi olan, görüş bildiren ve tavsiyede bulunan taraf olarak görünüyor.

Bakan, Kasım 2025'te fonlar üzerinden manipülasyon yapıldığını bildiğini kamuoyu önünde söyledi (SPK internet sitesi, konuşma metni). Aralık 2025'te Bakan başkanlığındaki Finansal İstikrar Komitesi SPK'ya tedbir tavsiye etti (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026). Şubat 2026'da da Bakanlık, sektör görüşleri alındıktan sonra taslağın yürürlüğe alınmasını bildirdi. Talimat yetkisi bulunmadığından, Bakanlık yönünden tartışma bilginin varlığı ve Finansal İstikrar Komitesi kanalıyla yapılabileceklerle sınırlı kalıyor.

Takasbank

Takasbank, Borsa İstanbul grubunda yer alan bir anonim şirkettir; merkezi takas kuruluşu olarak çalışır, TEFAS'ı ve Takasbank Para Piyasası'nı işletir.

Onaysız fon 7 Temmuz 2025'te TEFAS'ta işleme açıldı. Genel Müdür, onay aranıp aranmadığı sorusuna “Biz KAP'ı baz alıyoruz açıkçası” cevabını verdi. Alımlar SPK'nın bildirimi üzerine 1 Ağustos'ta durduruldu (TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, 14 Ekim 2026; Dünya). Bu olay sitede «TLY Fonunda Onay Alınmadan Başlayan İşlem» yazısında ayrıca ele alınıyor.

Takasbank, Rehber taslağı hakkında Aralık 2025'te görüş verdi. SPK'ya göre Takasbank ve TSPB, TEFAS takas yapısının Rehber'den önce değiştirilmesini istedi (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026). Yine Genel Müdüre göre bir aracı kurum üzerinden para piyasası işlemleri Eylül'ün ilk haftasına kadar sürdü (TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, 14 Ekim 2026; DW).

Takasbank'ın açıklamasına göre Takasbank Para Piyasası'nda teminatın yüzde 1,5'ten azı paydır ve olağandışı fiyat artışı olan paylar teminata kabul edilmez. Açıklamada Pay Senedi Repo Pazarı'na dair bilgi yok (Takasbank açıklaması, 17 Ekim 2026; NTV).

Borsa İstanbul

Borsa İstanbul da bir anonim şirkettir; piyasa gözetimi yapar ve paylar üzerinde tedbir alma yetkisi vardır. Genel Müdür, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda SPK'ya bildirimlerini yaptıklarını ve “üstümüze düşeni yaptık” dediklerini söyledi (Dünya). Aynı oturumda işlemleri üye bazında gördüklerini, aracı kurumların arkasındaki müşterilerin kimliğini ise görmediklerini belirtti (DW).

Volatiliteye bağlı otomatik tedbirler dışında, ilgili paylara özgü ayrı bir Borsa İstanbul kararına 17 Eylül öncesi için açık kaynaklarda rastlanmadı. Borsa İstanbul'un bildirimle yetinip yetinmediği sorusu bu yüzden açıkta duruyor.

Bu değerlendirmeden ayrı bir gelişme olarak, 31 Ekim 2026'da Borsa İstanbul Genel Müdürü fon soruşturması kapsamında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve rüşvet iddiasıyla gözaltına alındı; Başsavcılığın açıklamasında rüşvetin neye ilişkin olduğu belirtilmedi. Borsa İstanbul A.Ş. Yönetim Kurulu 1 Kasım'da genel müdürlüğe vekâleten görevlendirme yaptı; Genel Müdür 2 Kasım'da adliyeye sevk edildi ve 3 Kasım'da sulh ceza hâkimliğince rüşvet almak suçundan tutuklandı. Gözaltı ve tutuklama birer koruma tedbiridir, mahkûmiyet anlamına gelmez. Bu yazının konusu olan idarenin hizmet kusuru, kişilerin ceza sorumluluğundan ayrı değerlendirilir (İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı açıklaması, 31 Ekim 2026).

Saklayıcılar, MKK ve BDDK

Fon saklayıcısının görevi yalnızca varlıkları saklamak değildir; fon işlemlerinin mevzuata ve izahnameye uygunluğunu kontrol etmek ve aykırılıkları SPK'ya bildirmek de görevleri arasındadır. Bu konu sitede «Fon Saklayıcısı Kimdir, Hangi Durumlarda Sorumlu Olabilir?» yazısında anlatılıyor. Tasfiye öncesinde bu fonların saklayıcılarının bildirim yapıp yapmadığına dair açık kaynakta bilgi bulunamadı. Tasfiyeyi yürüten bankalar sonradan atandığından bu değerlendirmenin dışındadır.

Fonların finansal raporları bağımsız denetimden geçer. TP2'nin 31 Aralık 2025 tarihli raporunun ilişkili taraf dipnotunda yalnızca kurucuya ödenen yönetim ücreti yer alıyor. Aynı gruptaki aracı kurumla yapılan ters repo işlemleri bu dipnotta ilişkili taraf işlemi olarak gösterilmemiş; raporun ilişkili taraf tanımı ise aracılık hizmeti alınan ilişkili kurumları da kapsıyor. Bunun nedeni raporda açıklanmıyor (TP2 2025 finansal raporu, Dipnot 4).

MKK'ya yöneltilmiş bir uyarı ya da eleştiriye rastlanmadı. SPK, Rehber taslağı hakkında Şubat 2026'da MKK'nın da görüşünü istedi (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026).

BDDK'nın fonlar ve portföy yönetim şirketleri üzerinde doğrudan bir denetim görevi yoktur. Tespit edilen tek adım tasfiyeden sonraya ait: aynı gruplara bağlı bankaların yönetiminin TMSF'ye devredilmesi. Kamuya açık belgede görülen bağ ise fondan bankaya doğru: TP2'nin Ağustos 2026 portföyünde gruptaki yatırım bankasının bonoları, doğrudan tutulan kısım (%1,07) ile ters repo işlemlerine karşılık alınan kısım (%10,05) birlikte, fon toplam değerinin yaklaşık %11'ine karşılık geliyordu (TP2 Ağustos 2026 portföy dağılım raporu). Bu bağın bankacılık denetiminde görülüp görülmediği bilinmiyor.

İdarenin Sorumluluğu: Dört Soru

İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür (Anayasa md. 125/son). Denetim görevini zamanında ve yeterli şekilde yerine getirmemek hizmet kusuru olarak ileri sürülebilir. Böyle bir talepte mahkeme dört soruya cevap arar.

1. İdare riski biliyor muydu? Cevap büyük ölçüde idarenin kendi açıklamalarında. Bakan Kasım 2025'te bildiklerini söyledi. SPK, sorunu 2025'in son çeyreğinde gözlemlediğini ve Aralık 2025'te çalışma grubu kurduğunu yazılı olarak açıkladı; Borsa İstanbul'un bilgi notlarının geldiğini de kabul etti. Bilgi unsuru bakımından olgular belirgindir.

2. İdare bilinen riske karşı zamanında ve yeterli tedbir aldı mı? Tartışma burada başlıyor. Bir yanda sektör görüşünün istenmesi ile Rehber'in yayımı arasındaki altı buçuk ay, 1 Ağustos'taki “tamamlanmadı” açıklaması ve bu fonlara yönelik bireysel bir tedbirin bulunmaması var. Öbür yanda idarenin yaptığı genel düzenlemeler, verdiği cezalar ve suç duyuruları. Denetim bir sonuç taahhüdü değildir; genel bir “denetim yetersizdi” iddiası tek başına yetmez, somut bir bilgi ya da bildirime rağmen hareketsiz kalındığının gösterilmesi gerekir.

3. Zarar bu gecikmeyle bağlantılı mı? Davanın ağırlık merkezi bu soru. Zararı doğrudan doğuran fiiller fon yöneticilerine aittir. Üçüncü kişinin fiili idarenin sorumluluğunu ortadan kaldırmayabilir, ama sınırlayabilir. Bu durumda idarenin sorumluluğu kendi kusuru oranında tartışılır. Danıştay, denetim kusuru iddialarında kusur ile zarar arasındaki bağı her olayın kendi koşullarında ayrıca arar; bağın kurulduğu kararlar da kurulmadığı kararlar da vardır. Bağlantı, yatırımcının fona ne zaman ve hangi koşullarda girdiğine göre değişir; bu konuya aşağıda ayrıca dönülüyor.

4. Zarar ne kadar? Zarar ekranda görülen fon değeri üzerinden değil, yatırılan net tutar ile tasfiyede yapılan ve yapılacak ödemeler arasındaki fark üzerinden hesaplanır. Fiyatlar yapay olarak yükselmişse ekrandaki değerin bir kısmı hiçbir zaman gerçek olmamıştır. Zararın tutarı tasfiye sonunda netleşir.

İdarenin savunması da az çok tahmin edilebilir. Bildirimlerin değerlendirildiği, idari para cezası verildiği ve suç duyurusunda bulunulduğu; manipülasyonun ispatının delil toplamayı gerektirdiği; zararı doğrudan fon yöneticilerinin eylemlerinin doğurduğu; düzenleme için sektöre uyum süresi tanınmasının gerektiği söylenecektir. Denetim faaliyetinde takdir yetkisinin geniş olduğu da eklenecek; yargı yerleri bu alanda sorumluluğu dar yorumlayabilir ve ağır kusur arayabilir. Yatırımcının bilerek üstlendiği riskin illiyet bağını zayıflattığı da ileri sürülebilir.

Bu savunmaların her biri olaylar ve belgelerle birlikte değerlendirilir. Devlet Denetleme Kurulu incelemesinin sonucu ve ceza soruşturmasında ortaya çıkacak belgeler de değerlendirmeyi etkileyecektir.

İdare Olmayan Kurumlar

SPK ve Hazine ve Maliye Bakanlığı idaredir; bunlara karşı tazminat talebi idari yargıda tam yargı davasıyla ileri sürülür. Takasbank ve Borsa İstanbul ise anonim şirkettir. Kamusal nitelikte görev yürütmeleri, sorumluluklarının hangi yargı yerinde ve hangi kurallara göre tartışılacağını tartışmalı hâle getirebilir. Saklayıcılara, portföy yönetim şirketlerine ve aracı kurumlara karşı talepler ise adli yargıda görülür.

Süre ve Zarar

İdari eylemden doğan zarar için önce idareye başvurulması gerekir. Başvuru, eylemin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılır (İYUK md. 13). İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır; ret üzerine altmış gün içinde dava açılır. Zarar doğrudan 17 Eylül 2026 tarihli tasfiye işlemine dayandırılırsa idareye ön başvuru şart değildir ve dava süresi altmış gündür (İYUK md. 12). Hangi nitelendirmenin uygun olduğu somut iddiaya bağlıdır.

Süre ile zararın miktarı arasında bir gerilim var. Zararın tutarı ancak tasfiye bitince netleşir; bir yıllık süre ise öğrenmeden itibaren işler ve tasfiye bitmeden dolabilir. Hangi tarihin öğrenme tarihi sayılacağı da tartışmalıdır. Tam yargı davasında talep edilen miktar, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus artırılabilir (İYUK md. 16/4). Sitedeki diğer yazılarda idareye başvurunun 17 Eylül 2027'den önce yapılmasının ihtiyatlı olacağının belirtilmesi bu yüzdendir. Ayrıntılar «Fon Tasfiyesinde Dava Süreleri» yazısında yer alıyor.

Kimin Durumu Nasıl Değerlendirilir

Aynı olgular her yatırımcı için aynı ağırlığı taşımaz. Bağlantı sorusunun cevabı fona giriş tarihine, fonun türüne ve yatırımcının statüsüne göre değişir.

Kasım 2025'ten sonra, özellikle de Şubat 2026'dan sonra fona girenler bakımından, idarenin riski bildiği ve önlemi onayladığı bir dönemde satış sürmüştür. Bu yatırımcılar, bir uyarı ya da satış durdurma kararı olsaydı fona girmeyeceklerini ileri sürebilir.

Para piyasası fonu ya da TEFAS üzerinden fon alan, nitelikli yatırımcı olmayanların durumu da benzer. SPK, fiyat hareketlerinin “bilhassa serbest yatırım fonları ve para piyasası fonları vasıtasıyla” oluştuğunu yazıyor (SPK açıklaması, 18 Eylül 2026). Bu fonların düşük riskli algılanması, yatırımcının bilerek yüksek risk üstlendiği savunmasını zayıflatabilir.

7 Temmuz – 1 Ağustos 2025 arasında onaysız açılan fondan alım yapanlar için olgu somut ve dardır. Ancak bir yıllık başvuru süresinin hangi tarihten başladığı tartışmalıdır ve süre dolmuş olabilir.

Kasım 2025'ten önce fona girenler bakımından tartışma, zamanında tedbir alınsaydı zararın büyümeyeceği ya da çıkış imkânı doğacağı üzerinden yürür. Bağlantının ispatı burada daha güçtür.

Serbest fonu nitelikli yatırımcı olarak alanlara karşı idare, yüksek riskin bilerek üstlenildiğini ve kusurun paylaşıldığını ileri sürecektir. Nitelikli yatırımcı sınıflandırmasının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ise ayrı bir sorudur; bu konu «Nitelikli Yatırımcı Nedir?» yazısında anlatılıyor.

Dosyayı Etkileyecek Belgeler

Kusur ve bağlantı sorularının cevabı büyük ölçüde henüz kamuya açılmamış belgelerde:

TarihOlayKaynak
Borsa İstanbul'un SPK'ya gönderdiği bildirimler ve bilgi notları; tarihleri, sayısı ve içerikleri.
Finansal İstikrar Komitesi'nin 2 Aralık 2025 tarihli tavsiye kararı.
SPK'nın 2025 son çeyreğine ait inceleme ve gözetim raporları.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 19 Ağustos 2026 tarihli yazısı.
Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber'in 28 Ağustos 2026 öncesindeki metni.
Devlet Denetleme Kurulu raporu.

Bu belgelerin bir kısmı SPK'dan bilgi edinme başvurusuyla istenebilir (4982 sayılı Kanun). Kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler, kurumca aksi kararlaştırılmamışsa bilgi edinme hakkı kapsamındadır (md. 26); ancak Kurul bunları kapsam dışı tutabilir. Ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgiler, idarî ve adlî soruşturma kapsamındaki bilgiler ve ticarî sırlar da verilmeyebilir (md. 17, 19, 20, 23). Borsa İstanbul ve Takasbank anonim şirket olduğundan bu Kanun'un onlara uygulanması tartışmalıdır; bu bildirimler SPK'dan istenir. Devlet Denetleme Kurulu raporları kural olarak yayımlanmaz. Bir dava açılmışsa mahkemeden belgelerin ilgili kurumdan istenmesi talep edilebilir (İYUK md. 20).

Bu belgeleri SPK'dan istemek için hazırlanmış, ad ve adres girilerek oluşturulan bir başvuru metni sitede ayrı bir sayfada yer alıyor: «Bilgi Edinme Başvurusu Metni» (bilgi-edinme-basvurusu.html). Başvuru e-Devlet üzerinden yapılabilir; kurum 15 iş günü içinde cevap verir, ret hâlinde 15 gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na itiraz edilebilir. Kurum başvuruyu kısmen ya da tamamen reddedebilir; ret cevabı yine de belgenin varlığını ve tarihini kayda geçirir.

Sık Sorulan Sorular

Bakanın “biliyoruz” demesi kusuru ispatlar mı? Tek başına ispatlamaz. Bu söz idarenin bilgisini gösterir; kusur, bağlantı ve zarar ayrıca ispatlanır.

SPK'nın ceza vermiş olması kusur olmadığını gösterir mi? Tek başına göstermez. Soru, verilen cezaların ve alınan tedbirlerin bilinen riskin büyüklüğüne göre zamanında ve yeterli olup olmadığıdır.

“Kamu kaynağı kullanılmayacak” açıklaması dava hakkını etkiler mi? Etkilemez. Bu açıklama tasfiyenin finansmanına ilişkindir; mahkemeleri bağlamaz ve yargı yolunu kapatmaz.

7596 sayılı Kanun devlete karşı dava hakkını kaldırıyor mu? 27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Kanunda bu yönde bir hüküm yer almıyor. Kanuna göre fon pay sahibine tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından veya diğer hukuki yollardan daha önce yapılan ödemeler nihai ödemeden mahsup edilir (7596 sayılı Kanun md. 4/5); bu düzenleme, dava yollarının açık kaldığını varsayar.

Ara ödeme almak tazminat talebini etkiler mi? Alınan ödeme zarardan düşülür; Kanun da daha önce yapılan ödemelerin nihai ödemeden mahsup edileceğini düzenler (7596 sayılı Kanun md. 4/5). Ödemeyi almak tek başına tazminat talebinden vazgeçme anlamına gelmez; Kanunda ibra ya da feragat öngören bir hüküm yoktur. Ödeme sırasında imzalanması istenen bir belgede ibra ya da feragat ifadesi varsa, imzadan önce dikkatle okunmalıdır.

Tasfiyenin bitmesini beklemek gerekir mi? Zarar tasfiye sonunda netleşir; idareye başvuru süresi ise daha önce dolabilir. Başvurunun 17 Eylül 2027'den önce yapılmasının ihtiyatlı olacağı bu nedenle belirtiliyor.

Ceza soruşturmasının sonucu beklenmeli mi? İdari yargıdaki tazminat davası ceza davasından bağımsızdır. Ceza dosyasındaki belgeler ise kusur ve bağlantının ispatında işe yarayabilir.

Toplu dava açılabilir mi? Türk hukukunda toplu tazminat davası yoktur. İdari yargıda birden fazla kişi, hak ve menfaatlerde iştirak ile maddi ve hukuki sebeplerde birlik varsa tek dilekçeyle dava açabilir (İYUK md. 5); her yatırımcının zararı farklı olduğu için bu koşul dar yorumlanır. Ayrı açılmış bağlantılı davalar birleştirilebilir (İYUK md. 38). Zarar her hâlde yatırımcı bazında ayrı hesaplanır.

Yatırımcı Tazmin Merkezi bu zararı karşılar mı? Karşılamaz. Merkez, aracı kurumda kalan nakit ve sermaye piyasası araçlarının iadesi içindir; fonun değer kaybını karşılamaz. Merkezin 30 Ekim 2026 tarihli duyurusuna göre hisse ve fon zararları tazmin kapsamında değildir; 7596 sayılı Kanun kapsamında tasfiye edilen fonların pay sahipleri bakımından Merkezin bu aşamada bir görevi bulunmamaktadır. Ayrıntılar «Fon Zararları ve Yatırımcı Tazmin Merkezi» yazısında yer alıyor.

Takasbank ve Borsa İstanbul'a da talep yöneltilebilir mi? İkisi de anonim şirkettir. Kamusal görev yürütmeleri nedeniyle taleplerin hangi yargı yerinde görüleceği tartışmalıdır ve ayrıca değerlendirilir.

Dava ne kadar sürer, maliyeti nedir? İdari yargıda dava, istinaf ve temyiz aşamalarıyla birkaç yıl sürebilir. Dava reddedilirse yargılama giderleri ve karşı tarafın vekâlet ücreti davacıya yükletilebilir. Yargılama giderlerini kısmen ya da tamamen ödeme gücünden yoksun olanlar adli yardım isteyebilir (İYUK md. 31 yollamasıyla HMK md. 334). Ulusal yollar tükendikten sonra, nihai kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.

Bu Yazı Ne Söylemiyor

Bu yazı hiçbir kişi hakkında suç isnadı içermez. Soruşturmalar sürmektedir ve kişiler hakkında masumiyet karinesi geçerlidir. Kamu görevlilerinin kişisel ceza sorumluluğu ile idarenin hizmet kusurundan doğan sorumluluğu ayrı konulardır: idareye karşı tam yargı davası, bir görevlinin cezai sorumluluğunun tespitine bağlı değildir ve kamu görevlisinin görevinden doğan kusuru nedeniyle tazminat davası ancak idare aleyhine açılabilir (Anayasa md. 129/5). Soruşturmadaki gelişmeler idarenin sorumluluğu bakımından ancak ortaya koydukları olgular ölçüsünde önem taşır. Burada aktarılanlar, kamuya açık açıklamalarda ve haberlerde yer alan olgular ile bunların hukuki değerlendirmeye nasıl konu olabileceğidir. Kurumlar bu olgulara ilişkin kendi açıklamalarını yapmıştır; yeni açıklamalar gelebilir. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Her durum kendi belgeleriyle değerlendirilir ve sonuç önceden bilinemez. Yeni belgeler ortaya çıktıkça yazı güncellenecektir.

Dayandığı kaynaklar

FTSE Russell, Treatment of Türkiye Securities in FTSE Russell Equity Indices (SSS), Kasım 2026

SPK, Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber Düzenleme Süreci Açıklaması (18 Eylül 2026)

SPK basın duyurusu (1 Ağustos 2026); SPK basın açıklaması (6 Ekim 2026)

SPK, 9. Türkiye Sermaye Piyasaları Kongresi konuşma metni (4 Kasım 2025)

SPK Bülteni 2025/55 (23 Ekim 2025) ve 2026/60 (17 Eylül 2026)

TP2 KAP bildirimleri (borsa dışı ters repo, 13 Kasım 2025 – 15 Eylül 2026), TP2 2025 finansal raporu ve Ağustos 2026 portföy dağılım raporu (KAP)

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu görüşmeleri, 14 Ekim 2026 (Dünya, DW ve Karar aktarımları)

Takasbank açıklaması (17 Ekim 2026)

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı açıklaması (31 Ekim 2026)

Haberler: NTV, İstiklal, Euronews, Medyascope, Ekonomi365, Bloomberg HT, Hürriyet, Nefes, Anadolu Ajansı

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası md. 125

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu md. 2, 5, 12, 13, 16, 20, 31 ve 38

Yatırımcı Tazmin Merkezi duyurusu (30 Ekim 2026)

4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu md. 56, 96 ve 117

7596 sayılı Kanun ve gerekçesi

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 334

Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.1) md. 21/2-b; SPK, Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber (4.2.3)

Bu yazı Kasım 2026 itibarıyla yayımlanmış karar ve duyurulara dayanır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımaz.

Kaynak: https://www.adnandereli.av.tr/yazilar/fon-krizinde-kim-ne-zaman-biliyordu.html · Yazdırma tarihi:
Av. Adnan Dereli · İstanbul Barosu · iletisim@adnandereli.av.tr